Nhật Bản tái chế dầu ăn thải thành nhiên liệu máy bay
 |
| Nhật Bản mở chiến dịch gom dầu ăn đã qua sử dụng để sản xuất xăng máy bay. (Ảnh: AP) |
"Tôi nghĩ cần một lượng dầu khổng lồ mới đủ cho máy bay cất cánh, nên hy vọng chúng ta có thể thu gom được nhiều hơn", bà Watanabe nói. Nhờ thường xuyên nấu ăn, bà có thể đóng góp khoảng 40 lít dầu mỗi năm.
Số dầu này được mang tới một siêu thị gần nhà, một trong khoảng 300 đơn vị tham gia chương trình hợp tác công - tư mang tên “Fry to Fly”, trong bối cảnh xung đột ở Iran gây áp lực lên nguồn cung năng lượng và làm tăng chi phí tại quốc gia nghèo tài nguyên như Nhật Bản.
Nhật Bản đang đặt nhiều kỳ vọng hơn bao giờ hết vào những người tiêu dùng như bà Watanabe để đạt mục tiêu đến năm 2030, 10% nhiên liệu hàng không sẽ đến từ các nguồn bền vững.
Nền kinh tế lớn thứ tư thế giới ước tính sẽ cần khoảng 1,7 triệu kilolít nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) vào năm 2030 và muốn tự khai thác tối đa có thể từ dầu ăn thải, một nguyên liệu tương đối rẻ để khai thác SAF.
Tuy nhiên, do thiếu nguyên liệu và hạ tầng, sản lượng SAF trong nước hiện chỉ đạt khoảng 30.000 kilolít, tương đương 0,3% tổng lượng nhiên liệu máy bay tiêu thụ.
Hai hãng hàng không lớn nhất nước là ANA và Japan Airlines cho biết trong một bài trình bày chung hồi tháng 5: "Thực tế mà chúng tôi đang đối mặt khắc nghiệt hơn nhiều so với dự kiến".
Cuộc chạy đua thu gom dầu ăn đã qua sử dụng cho thấy thách thức mà ngành hàng không - một trong những ngành phát thải khí nhà kính lớn nhất - đang phải đối mặt trong nỗ lực giảm lượng khí thải carbon.
Một cuộc điều tra năm ngoái cho thấy chỉ khoảng 1/5 số dự án SAF mà các hãng hàng không trên thế giới công bố thực sự được triển khai.
Việc sử dụng SAF từ lâu bị cản trở bởi chi phí cao. Nhưng nếu không đạt được sản lượng mục tiêu vào năm 2030, chi phí của các nhà máy lọc dầu và hãng hàng không còn có thể tăng cao hơn.
Nguyên nhân là các nhà khai thác có thể phải nhập khẩu SAF hoặc nguyên liệu đầu vào với giá đắt hơn, đồng thời đối mặt với nguy cơ bị phạt. Chi phí này sau đó sẽ được chuyển sang các hãng hàng không.
Trong khi đó, Singapore, một trung tâm hàng không lớn ở Đông Nam Á, hiện phải phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu để đạt mục tiêu SAF chỉ 1%.
Năm nay được xem là thời điểm quyết định đối với các dự án SAF của Nhật Bản.
Theo chính phủ, các doanh nghiệp phải đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng trước tháng 3 để có thể khai thác quy mô lớn vào năm 2030.
Tập đoàn năng lượng Eneos cho biết lượng dầu ăn có thể thu gom được sẽ là yếu tố then chốt để quyết định có triển khai dự án liên doanh với Mitsubishi Corporation nhằm khai thác 400.000 kilolít SAF sau năm tài khóa 2028 hay không.
Quá trình khai thác SAF khá phức tạp và tốn kém, từ khâu thu gom nguyên liệu, xử lý, hydro hóa đến chưng cất, khiến việc đầu tư vào lĩnh vực này chứa đựng nhiều rủi ro.
Công ty kỹ thuật JGC Holdings, đơn vị đưa vào vận hành nhà máy SAF thương mại đầu tiên của Nhật năm ngoái, cho biết cần có triển vọng nhu cầu rõ ràng hơn để biện minh cho việc mở rộng khai thác.
Liên doanh của JGC với Cosmo Energy Holdings và REVO International hiện có công suất khoảng 30.000 kilolít mỗi năm. Khi thời hạn 2030 đến gần, các sáng kiến xây dựng chuỗi cung ứng công - tư đang được đẩy mạnh.
Chính quyền Tokyo muốn huy động thêm doanh nghiệp tham gia tuyên truyền và tổ chức thu gom nhằm khai thác nguồn dầu thải từ 7,8 triệu hộ gia đình trong thành phố.
Năm tài khóa vừa qua, thành phố đã phát 13.000 phễu nhựa có mã QR hướng dẫn thu gom sau khi chỉ thu được vỏn vẹn 160 kilolít dầu ăn trong năm 2024. Theo tính toán của các phóng viên dựa trên công thức của liên doanh Saffaire Sky Energy, lượng dầu đó chỉ đủ để một chiếc Boeing 787 Dreamliner bay khoảng 17 giờ. "Nếu không bắt đầu ngay từ bây giờ, chúng ta chắc chắn sẽ không kịp đạt mục tiêu năm 2030", quan chức Tokyo Yasushi Sato nói.
Năm nay, Fujifilm bắt đầu thu gom dầu ăn từ các căng tin nhân viên. Các tập đoàn bán lẻ lớn như Aeon, Ito-Yokado và 7-Eleven cũng đang lắp đặt thêm các điểm thu gom. Tuy nhiên, ngay cả khi thu gom được toàn bộ lượng dầu ăn thải trong nước, tổng lượng cũng chỉ đạt khoảng 550.000 kilolít, theo UCO Japan, một liên minh các doanh nghiệp tái chế dầu ăn. Lượng này chỉ đủ khai thác khoảng một phần tư nhu cầu SAF mà Nhật Bản cần vào năm 2030.
Các chuyên gia cho rằng do Nhật Bản hiện đã thu gom gần như toàn bộ dầu thải từ khu vực doanh nghiệp, việc nhập khẩu SAF hoặc nguyên liệu đầu vào gần như là không thể tránh khỏi, ít nhất cho tới khi các công nghệ mới như khai thác nhiên liệu máy bay từ bioethanol được thương mại hóa.
Motoomi Suzuki, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Norinchukin Research Institute, nhận định: "Trong bối cảnh đó, mục tiêu này cực kỳ tham vọng". Ông cho rằng do Nhật Bản cần nguồn nguyên liệu trong nước, dầu ăn đã qua sử dụng hiện là lựa chọn khả thi duy nhất trong ngắn hạn.
Nh.Thạch
AFP
