Anh tìm lời giải cho bài toán tài trợ chuyển dịch năng lượng

Anh muốn sử dụng nguồn lực từ ngành dầu khí để tài trợ quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch. (Ảnh: BBC)

Tuy nhiên, quy mô quỹ còn rất nhỏ so với Quỹ Tài sản Quốc gia Na Uy, trị giá khoảng 1.720 tỷ bảng Anh. Trong khi đó, nguồn thu thuế dầu khí Biển Bắc - nguồn tiền dự kiến bổ sung cho quỹ - được dự báo giảm mạnh vào cuối thập kỷ này.

Cùng ngày, Chính phủ Anh cũng phê duyệt phát triển mỏ khí Jackdaw do Shell và Equinor sở hữu, thông qua liên doanh Adura. Hai quyết định phản ánh nỗ lực của London nhằm cân bằng giữa bảo đảm an ninh năng lượng, duy trì việc làm trong ngành dầu khí và thúc đẩy chuyển dịch sang năng lượng sạch.

Quỹ Tài sản Năng lượng Anh sẽ hoạt động như thế nào?

Quỹ được thành lập bên trong Quỹ Tài sản Quốc gia (National Wealth Fund), với khoản vốn ban đầu 2 tỷ bảng Anh. Trong tương lai, nguồn thu thuế từ dầu khí Biển Bắc dự kiến được bổ sung vào quỹ để tài trợ các dự án năng lượng sạch và cơ sở hạ tầng trên khắp nước Anh, phối hợp với chương trình Great British Energy.

Thủ tướng Andy Burnham cho biết mục tiêu là dành riêng nguồn thu năng lượng trong tương lai để thúc đẩy chuyển dịch xanh, tăng cường an ninh năng lượng và góp phần giảm hóa đơn năng lượng về lâu dài.

Bộ trưởng Tài chính John Healey cũng nhấn mạnh quỹ sẽ chuyển hóa nguồn tài nguyên năng lượng thành các khoản đầu tư dài hạn, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng trong những ngành công nghiệp năng lượng sạch.

Tuy nhiên, một số chi tiết quan trọng vẫn chưa được công bố, gồm cơ cấu quản trị, quy định rút vốn và chính sách phân bổ tài sản. Chính phủ vẫn giữ kế hoạch ngừng cấp giấy phép thăm dò dầu khí mới.

Thủ hiến Scotland John Swinney ủng hộ việc thành lập quỹ nhưng muốn nguồn tiền được dành riêng cho khu vực đông bắc Scotland và quá trình chuyển đổi kinh tế quanh thành phố Aberdeen.

Do đó, hiệu quả thực tế của quỹ sẽ phụ thuộc nhiều vào cơ chế quản trị và quy định sử dụng vốn được công bố trong thời gian tới.

Việc phê duyệt mỏ khí Jackdaw giúp dự án vượt qua các bước đánh giá của Chính phủ Anh và Cơ quan Chuyển đổi Biển Bắc (NSTA), cơ quan quản lý ngành. Dự án đã trải qua tham vấn công chúng và đánh giá ảnh hưởng môi trường, bao gồm thông tin bổ sung về lượng phát thải phát sinh khi đốt dầu khí khai thác được.

Đây là yêu cầu quan trọng sau phán quyết Finch của Tòa án Tối cao Anh năm 2024, theo đó đánh giá môi trường phải tính đến ảnh hưởng khí hậu từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch được khai thác.

Chính phủ lập luận rằng Jackdaw sẽ giúp tăng cường an ninh năng lượng nhờ nguồn khí khai thác trong nước, tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có và tạo thêm nguồn thu thuế. Tuy nhiên, sản lượng của mỏ tương đối hạn chế.

Nguồn thu thuế Biển Bắc có đủ để duy trì quỹ?

Nguồn thu thuế dầu khí Biển Bắc đạt 4,4 tỷ bảng Anh trong năm tài khóa 2024-2025, theo Thư viện Hạ viện Anh. Tuy nhiên, Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (OBR) dự báo nguồn thu này sẽ giảm mạnh vào cuối thập kỷ.

Các nguyên nhân chính gồm: Sản lượng dầu khí tiếp tục suy giảm; Doanh nghiệp được khấu trừ chi phí đầu tư và hoạt động khi tính thuế; Các mức thuế đối với lợi nhuận dầu khí đã nhiều lần thay đổi.

Thuế lợi nhuận bất thường Energy Profits Levy, được áp dụng từ tháng 5/2022, có thể thu về ít hơn khi giá năng lượng và sản lượng giảm.

Một dự báo trước đó của OBR, được Thư viện Hạ viện và tổ chức nghiên cứu E3G dẫn lại, cho rằng nguồn thu có thể giảm từ 4,1 tỷ bảng xuống chỉ còn 100 triệu bảng. Bài viết cũng cho biết nguồn thu được dự báo giảm còn khoảng 300 triệu bảng vào năm tài khóa 2030-2031.

Dù các con số dự báo khác nhau theo thời điểm và giả định, xu hướng chung vẫn là nguồn thu thuế dầu khí sẽ suy giảm đáng kể.

Quỹ mới mang ý nghĩa chiến lược nhiều hơn quy mô tài chính

Việc thành lập Energy Wealth Fund cho thấy Anh muốn sử dụng nguồn lực từ ngành dầu khí để tài trợ quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch, đồng thời duy trì an ninh năng lượng và việc làm trong nước.

Tuy nhiên, quỹ có quy mô ban đầu khiêm tốn, trong khi nguồn thu thuế dự kiến bổ sung đang trên đà giảm. Việc phê duyệt mỏ khí Jackdaw cũng cho thấy quá trình chuyển dịch năng lượng của Anh vẫn phải cân bằng giữa nhu cầu nhiên liệu trong ngắn hạn và mục tiêu khí hậu dài hạn.

Ba yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới là quy định quản trị và phân bổ vốn của quỹ, các quyết định cấp phép phát triển dầu khí tiếp theo, và dự báo mới nhất của OBR về nguồn thu thuế Biển Bắc.

Những yếu tố này sẽ cho thấy quỹ có thể trở thành một công cụ đầu tư dài hạn thực chất hay chủ yếu mang ý nghĩa định hướng chính sách.

Hệ thống năng lượng toàn cầu ngày càng khó dự đoán

Khủng hoảng Hormuz thúc đẩy thế giới giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch

Khủng hoảng Trung Đông đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng carbon thấp

Nh.Thạch

AFP