Xung đột Mỹ - Iran làm suy giảm lợi thế cạnh tranh của LNG vịnh Ba Tư

Xuất khẩu LNG qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, giá khí đốt leo thang

Tàu qua eo biển Hormuz giảm mạnh khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang

Nhà máy sản xuất LNG của QatarEnergy, tại Thành phố Công nghiệp Ras Laffan, Qatar. (Ảnh: Reuters)

Cuộc chiến đang làm thay đổi cục diện ngành năng lượng toàn cầu, khiến các nhà sản xuất tại vùng Vịnh mất đi danh tiếng là những nhà cung cấp đáng tin cậy nhất thế giới. Đây từng là lợi thế giúp họ có vị thế đàm phán mạnh trong các hợp đồng dài hạn. Tuy nhiên, lợi thế này đang suy giảm khi phần lớn dòng chảy dầu mỏ và khí đốt qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược dẫn vào vịnh Ba Tư - bị gián đoạn.

Với trữ lượng khí đốt khổng lồ, Qatar đã trở thành quốc gia dẫn đầu thị trường LNG toàn cầu. Cùng với UAE, nơi sản lượng LNG đang tăng lên, hai nước hiện chiếm khoảng 20% tổng công suất xuất khẩu LNG của thế giới. Tuy nhiên, toàn bộ lượng LNG này đều phải đi qua eo biển Hormuz để đến các thị trường quốc tế.

LNG của Qatar từ lâu được đánh giá có mức giá cạnh tranh nhờ chi phí sản xuất thấp, trong khi UAE nổi tiếng với các điều khoản hợp đồng linh hoạt hơn. Tuy nhiên, các khách hàng cho rằng rủi ro địa chính trị gia tăng cùng chi phí bảo hiểm tăng sẽ giúp họ có thêm lợi thế trong các cuộc đàm phán sắp tới, qua đó yêu cầu mức giá thấp hơn và điều khoản cung ứng linh hoạt hơn.

"Những bên ký hợp đồng mới tại khu vực vùng Vịnh sẽ phải tính đến chi phí bảo hiểm có khả năng tiếp tục tăng", ông Nicola Monti, Giám đốc điều hành của Edison (Italy), nói với Reuters bên lề một sự kiện doanh nghiệp gần đây.

Trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát, các hợp đồng LNG dài hạn của Qatar và UAE thường được định giá ở mức tương đương 12,6% - 12,7% giá dầu Brent. Tuy nhiên, theo một nguồn tin trong ngành, một số hợp đồng được ký sau khi chiến sự nổ ra chỉ còn khoảng 12,3% giá Brent, cho thấy người mua đã bắt đầu tính đến rủi ro địa chính trị gia tăng tại khu vực này để yêu cầu mức giá thấp hơn.

Chiến sự buộc QatarEnergy phải dừng hoạt động một số dây chuyền hóa lỏng LNG, tuyên bố bất khả kháng đối với các hợp đồng giao hàng và tạm ngừng xuất khẩu. Trong khi đó, các cuộc tấn công trở lại của Iran nhằm vào tàu chở LNG đi qua eo biển Hormuz trong tháng này càng khiến triển vọng khôi phục hoạt động vận chuyển như trước chiến tranh trở nên mờ mịt.

Tập đoàn năng lượng Edison (Italy), đơn vị có hợp đồng dài hạn mua 6,4 tỷ m³ khí đốt mỗi năm từ Qatar - tương đương khoảng 10% nhu cầu khí đốt hằng năm của Italy - cho biết các chuyến giao hàng đã bị hủy từ tháng 4 và dự kiến kéo dài đến đầu tháng 9 theo điều khoản bất khả kháng.

Theo sáu nhà giao dịch LNG tại châu Á, các cuộc đàm phán hợp đồng khí đốt trong tương lai với các nhà cung cấp vùng Vịnh sẽ không chỉ tập trung vào việc giảm giá mà còn hướng tới các cam kết mạnh hơn về an ninh và đa dạng hóa nguồn cung.

Một trong các nhà giao dịch nhận định Qatar và UAE có thể sẽ phải tiếp tục giảm giá bán khi nguồn cung LNG từ Mỹ, Canada và Mozambique ngày càng tăng, làm gia tăng cạnh tranh trên thị trường.

Theo ước tính của các nhà phân tích, Qatar có thể sản xuất LNG với chi phí chỉ khoảng 0,5 USD/triệu đơn vị nhiệt Anh (mmBtu), thấp hơn nhiều so với mức 3 - 5 USD/mmBtu của nhiều dự án cạnh tranh trên thế giới, nhờ trữ lượng khí đốt khổng lồ và chi phí lao động thấp. Ngoài ra, vị trí địa lý gần các thị trường châu Á cũng giúp Qatar và UAE tiết kiệm đáng kể chi phí vận chuyển.

Tuy vậy, cả hai nước đều có kế hoạch tiếp tục mở rộng công suất LNG trong vài năm tới. Theo các nhà giao dịch, điều này sẽ tạo thêm dư địa để người mua gây sức ép, yêu cầu mức chiết khấu lớn hơn trong các cuộc đàm phán sắp tới.

Ngoài việc yêu cầu giảm giá, các khách hàng cũng muốn Qatar và UAE cam kết bố trí các lô hàng thay thế nếu hoạt động xuất khẩu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, chẳng hạn huy động nguồn cung từ các dự án LNG ở khu vực khác như nhà máy Golden Pass LNG của Qatar tại Mỹ.

Yến Anh