Iran dọa trả đũa sau đợt không kích mới nhất của Mỹ

Chiến đấu cơ tàng hình thế hệ thứ 5 F-22 Raptor của Không quân Mỹ.

Iran lên án các cuộc tấn công của Mỹ là "vi phạm nghiêm trọng" thỏa thuận ngừng bắn.

Các cuộc tấn công diễn ra trong đêm đánh dấu lần đầu tiên Mỹ trực tiếp không kích bên trong lãnh thổ Iran kể từ khi khuôn khổ ngừng bắn mong manh bắt đầu được hình thành hồi đầu tháng này. Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố Washington phải chịu trách nhiệm cho hậu quả từ những "hành động gây hấn và vô cớ" tại tỉnh Hormozgan, khu vực ven eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chiến lược mà Iran đã phong tỏa, khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.

Hiện vẫn chưa rõ các cuộc không kích sẽ tác động thế nào đến các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công mà giới chức mô tả là "phòng vệ", nhằm vào các trận địa tên lửa và tàu thuyền bị cho là đe dọa máy bay Mỹ cũng như các tuyến vận tải thương mại ở miền nam Iran.

Iran ngay lập tức lên án chiến dịch này là hành động vi phạm tiến trình đàm phán ngừng bắn đang diễn ra và cảnh báo Washington rằng bất kỳ cuộc tấn công nào tiếp theo cũng sẽ kéo theo phản ứng đáp trả.

Vi phạm lệnh ngừng bắn

Bộ Ngoại giao Iran cáo buộc Mỹ phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn và tuyên bố Tehran "sẽ không bỏ qua các hành động thù địch hay do dự trong việc đáp trả", các hãng truyền thông khu vực và quốc tế đưa tin.

Các quan chức quân sự Iran cũng khẳng định máy bay và máy bay không người lái Mỹ đã xâm nhập không phận Iran gần Bandar Abbas và eo biển Hormuz. Tuyến đường biển hẹp này vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu, khiến bất kỳ sự leo thang quân sự nào tại đây đều trở thành mối đe dọa lớn đối với thị trường năng lượng thế giới.

Nhiều vụ nổ đã được ghi nhận gần Bandar Abbas và các khu vực ven biển phía nam sau các cuộc không kích.

Các hãng truyền thông liên kết với nhà nước Iran cho biết có thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nằm trong số thương vong, dù Tehran chưa công bố con số chính thức.

Tấn công "mang tính phòng vệ"

Mỹ khẳng định các cuộc không kích mang tính phòng vệ chứ không phải tấn công phủ đầu.

CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã nhắm vào các tàu bị nghi đang rải thủy lôi trên tuyến hàng hải và các bệ phóng tên lửa bị cáo buộc đe dọa máy bay Mỹ hoạt động trong khu vực.

Đại úy Hải quân Tim Hawkins, người phát ngôn của CENTCOM, nói quân đội Mỹ "vẫn cam kết bảo vệ lực lượng Mỹ" đồng thời kiềm chế trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao vẫn đang tiếp diễn.

Hành động quân sự diễn ra ngay cả khi các nhà ngoại giao Mỹ và Iran tiếp tục đàm phán tại Qatar nhằm đạt được một thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn và khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết các nhà đàm phán vẫn đang hướng tới một "bản ghi nhớ thỏa thuận" với Tehran, dù còn tồn tại bất đồng lớn về chương trình hạt nhân của Iran, việc nới lỏng trừng phạt và các đảm bảo an ninh khu vực.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn giữ giọng điệu lạc quan, cho rằng các cuộc đàm phán đang "diễn ra tốt đẹp", dù các cuộc không kích mới có nguy cơ phá hỏng động lực ngoại giao vốn đã mong manh.

Ông Trump cũng thúc đẩy một sự tái cấu trúc rộng hơn tại Trung Đông gắn với hiệp định Abraham, kêu gọi các quốc gia trong khu vực bình thường hóa quan hệ với Israel như một phần của giải pháp dài hạn. Tuy nhiên, thực tế chiến sự trong khu vực cho thấy cuộc khủng hoảng vẫn còn rất xa mới được kiểm soát.

Các quan chức Israel đã phát tín hiệu sẽ tăng cường các chiến dịch quân sự tại Lebanon nhằm vào các vị trí của Hezbollah, trong khi Iran tuyên bố bất kỳ thỏa thuận bền vững nào cũng phải gắn với việc Israel chấm dứt các hoạt động quân sự tại đây.

Giọng điệu cứng rắn

Các nhà phân tích cảnh báo rằng ngay cả các đòn trả đũa hạn chế từ Tehran cũng có thể nhanh chóng leo thang thành một cuộc chiến khu vực rộng lớn hơn, lôi kéo các quốc gia vùng Vịnh, Hezbollah và các tuyến hàng hải quốc tế vào vòng xoáy xung đột. Giới lãnh đạo Iran hiện cũng đang sử dụng ngôn từ ngày càng cứng rắn.

Theo các bản tin trực tiếp trong khu vực hôm thứ Ba, Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cảnh báo rằng Mỹ "sẽ không còn nơi trú ẩn an toàn trong khu vực" nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.

Hiện tại, ngoại giao vẫn diễn ra song song với các hành động quân sự hạn chế - một sự kết hợp đầy biến động khiến Trung Đông tiếp tục đứng giữa ranh giới mong manh giữa đàm phán hòa bình và nguy cơ bùng phát thêm một cuộc chiến lớn khác.

Giá dầu thế giới ngay lập tức bật tăng sau khi quân đội Mỹ tiến hành các cuộc không kích tại miền nam Iran, đe dọa khả năng sớm đạt được thỏa thuận.

Chuẩn dầu Brent chuẩn toàn cầu tăng 2,43 USD, tương đương 2,5%, lên 98,57 USD/thùng vào lúc 11h22 GMT, sau khi đã giảm 7% trong phiên trước đó. Trong khi đó, dầu thô WTI của Mỹ giảm 4,36 USD, tương đương 4,5%, xuống còn 92,24 USD/thùng so với mức đóng cửa hôm thứ Sáu. Thị trường WTI không có giá chốt phiên hôm thứ Hai do kỳ nghỉ lễ Memorial Day tại Mỹ.

Bình An