Cựu Tổng thư ký NATO nói về cách Na Uy giảm lệ thuộc dầu khí

Bộ trưởng Tài chính Na Uy Jens Stoltenberg, Tổng thư ký NATO giai đoạn 2014-2024.

Trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg, Bộ trưởng Tài chính Na Uy Jens Stoltenberg cho biết Na Uy, nước xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch lớn nhất Tây Âu, sẽ dần dần giảm vai trò của hoạt động khai thác dầu khí nhờ chính cấu trúc hệ thống thuế hiện tại.

Na Uy từ lâu gặp khó khăn trong việc giảm phụ thuộc vào dầu khí và đa dạng hóa nền kinh tế. Vai trò ngày càng lớn của nước này với tư cách nhà cung cấp năng lượng cho châu Âu càng khiến thách thức này lớn hơn trong bối cảnh các cú sốc năng lượng toàn cầu.

Theo ông Stoltenberg, quá trình đa dạng hóa sẽ diễn ra một cách tự nhiên dưới cơ chế hiện nay. "Chừng nào chúng ta còn duy trì một hệ thống thuế trung lập và không trợ cấp cho ngành dầu khí - điều mà chúng ta tuyệt đối không nên làm - thì theo thời gian, ngành này sẽ tự nhiên chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong nền kinh tế Na Uy", ông nói.

Ông cũng nhấn mạnh đây không phải là một "ưu tiên chính sách" trước mắt.

Sản lượng nhiên liệu hóa thạch của Na Uy được dự báo sẽ giảm trong những năm tới do tài nguyên ngày càng cạn kiệt. Theo ước tính chính thức, khoảng 56% trữ lượng dầu khí của nước này đã được khai thác.

Na Uy phát hiện dầu lần đầu vào năm 1969 và dùng nguồn thu từ dầu khí để xây dựng quỹ đầu tư quốc gia trị giá 2.300 tỷ USD. Tuy nhiên, nước này cũng bị nhiều tổ chức vận động và chuyên gia trong và ngoài nước chỉ trích là hưởng lợi từ các cuộc khủng hoảng và xung đột nhờ vai trò xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch.

Năm 2020, chính phủ do phe bảo thủ lãnh đạo đã thông qua một gói ưu đãi thuế lớn nhằm tránh sự suy giảm của ngành dầu khí, qua đó thúc đẩy làn sóng đầu tư mới.

Ông Stoltenberg cho biết hệ thống thuế hiện tại được thiết kế để không biến các dự án thua lỗ thành có lãi.

Theo cơ chế này, các công ty dầu khí chịu thuế suất biên tổng cộng 78%, nhưng được khấu trừ toàn bộ chi phí đầu tư, tạo ra một môi trường khá thân thiện với đầu tư.

"Với hệ thống thuế này, rất khó để tin rằng sản lượng dầu khí và đầu tư của Na Uy sẽ không dần ổn định rồi suy giảm. Theo cách đó, chúng tôi sẽ từ từ rời xa hoạt động khai thác dầu khí", ông nhận định.

Ông Stoltenberg, người từng hai lần giữ chức Thủ tướng và đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quỹ tài sản quốc gia của Na Uy từ giai đoạn đầu, cho rằng quỹ này sẽ là một phần lời giải cho tương lai hậu dầu khí của đất nước.

Ông nhắc lại rằng nhà nước không nên lựa chọn hay ưu ái một ngành cụ thể nào mà cần tạo ra sân chơi bình đẳng cho tất cả.

Theo "quy tắc tài khóa" do ông Stoltenberg đồng xây dựng, chính phủ chỉ được chi tiêu tối đa 3% giá trị quỹ mỗi năm trong dài hạn, tương đương mức lợi suất thực kỳ vọng của quỹ.

Quy tắc này giúp bảo toàn vốn gốc của quỹ, đồng thời tránh để nền kinh tế trong nước quá nóng hoặc bị ảnh hưởng mạnh khi doanh thu dầu khí suy giảm.

"Mục tiêu chính khi thành lập quỹ hưu trí là tách biệt nguồn thu và chi tiêu từ dầu khí. Và chúng tôi đã làm được điều đó vì thực chất đã không tiêu phần vốn dầu khí", ông nói thêm.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra một nghịch lý: "Hiện nay chúng tôi ít phụ thuộc vào thị trường dầu mỏ và nguồn thu dầu khí hơn trước rất nhiều. Nhưng đổi lại, chúng tôi đã tạo ra một rủi ro mới, đó là sự phụ thuộc vào thị trường tài chính".

Những yếu tố nào ảnh hưởng tới ngành dầu khí đến hết năm 2026?

Anh siết thuế dầu khí giữa lúc khủng hoảng năng lượng leo thang

Ấn Độ tiếp tục giảm thuế xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp xăng dầu

Nh.Thạch

AFP