Ukraine tấn công tàu Iran, mở nút giao giữa hai cuộc xung đột

Mặc dù các chi tiết về vụ việc xảy ra ngày 25/7 vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng, Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) cho biết các máy bay không người lái của họ đã tấn công một giàn khai thác dầu trên biển Caspi, đồng thời đánh trúng một tàu tên lửa của Nga và các "tàu chở hàng đang chịu lệnh trừng phạt quốc tế".

Tổng thống Volodymyr Zelensky hôm thứ Bảy vừa qua tuyên bố lực lượng Ukraine đã đạt được "kết quả rất tốt" trong các cuộc tấn công tầm xa trên biển Caspi, bao gồm việc nhằm vào các tàu được sử dụng để vận chuyển hàng hóa quân sự liên quan đến Iran.

Hãng BBC dẫn lời Đại sứ Ukraine tại Israel, Yevgen Korniychuk, cho biết con tàu bị tấn công đang vận chuyển các linh kiện phục vụ sản xuất máy bay không người lái và tên lửa từ Iran sang Nga, chứ không phải hàng hóa dân sự.

Các quan chức Iran đã phản ứng gay gắt sau khi xảy ra vụ tấn công, cho biết một thủy thủ đã thiệt mạng và tuyên bố sẽ trả đũa. Theo Đài Châu Âu Tự do, nhà ngoại giao cấp cao nhất của Ukraine tại Iran đã được triệu tập đến Bộ Ngoại giao Iran để phản đối.

"Bằng việc tấn công một tàu thương mại của Iran khiến một thủy thủ thiệt mạng, ông Zelensky đã vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc", Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi viết trên mạng xã hội X.

Trong một bài đăng khác, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cảnh báo Kiev sẽ sớm nhận ra rằng Tehran "không để bất kỳ hành động nào không bị đáp trả".

Về phía Nga, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên rằng cuộc tấn công của Ukraine cần được xem là một cuộc tấn công nhằm vào chính Iran.

Quan hệ Nga - Iran

Iran và Nga đã phát triển mối quan hệ hợp tác quân sự chặt chẽ. Ngày 19/2/2026, hai quốc gia đã tiến hành cuộc tập trận hải quân chung ngoài khơi miền nam Iran.

Theo các phương tiện truyền thông, Iran bắt đầu cung cấp máy bay không người lái Shahed cho Nga từ năm 2022, khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ. Sau đó, Moscow đã cải tiến các loại UAV này và sử dụng chúng cho nhiều mục đích khác nhau.

Cuối tuần vừa qua, ông Zelensky đã nói với Sky News rằng Tehran đang chuẩn bị chuyển giao tên lửa đạn đạo cho Nga.

Đây thực tế không phải lần đầu tiên Ukraine tấn công các mục tiêu trên biển Caspi, tuyến vận tải chiến lược nối Nga với Iran.

Trước đó, Ukraine đã liên tục nhắm mục tiêu vào "đội tàu bóng tối" vận chuyển dầu của Nga nhằm cắt đứt một nguồn thu quan trọng của Điện Kremlin.

Một thống kê cho thấy, ít nhất 12 tàu chiến Nga đã bị tấn công kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.

Ngày 18/3, khoảng ba tuần sau khi chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel bắt đầu, các tiêm kích Israel đã không kích cảng Bandar Anzali, đánh chìm một số lượng chưa xác định tàu hải quân.

Các chuyên gia nhận định lực lượng Ukraine có thể đã tiến hành cuộc tấn công cuối tuần qua với sự hỗ trợ của tình báo Israel.

Tác động rộng hơn

Giới chức Ukraine đã bác bỏ các lời đe dọa trả đũa từ Iran. Ngoại trưởng Andrii Sybiha viết trên X rằng: "Iran là đồng phạm trực tiếp trong cuộc xung đột Nga - Ukraine".

Ông Sybiha cũng cáo buộc Iran cố tình đánh lạc hướng dư luận khỏi các cuộc tấn công của Nga nhằm vào các tàu chở ngũ cốc từ các cảng của Ukraine, vốn đang đe dọa an ninh lương thực toàn cầu.

Theo Kyiv Post, ông Zelensky phát biểu: "Chúng ta phải thận trọng. Chúng ta phải làm mọi cách để không mở ra một mặt trận mới, nhưng cũng phải nhìn nhận sự thật. Iran và Triều Tiên đã tấn công chúng ta".

Ông cho biết hy vọng hai quốc gia này sẽ không mở rộng mức độ can dự, nhưng cảnh báo Ukraine phải chuẩn bị cho mọi kịch bản.

Theo bà Olha Polischuk, Giám đốc nghiên cứu khu vực Đông Âu tại ACLED (Dự án Dữ liệu về Địa điểm và Sự kiện Xung đột Vũ trang), cuộc tấn công nhằm vào tàu Iran "không phải để mở thêm một mặt trận chống Tehran mà nhằm phá vỡ tuyến hậu cần giữa Iran và Nga".

"Bối cảnh của vụ tấn công là Ukraine đang mở rộng chiến dịch nhằm vào các mạng lưới hỗ trợ Nga. Từ tháng 5 đến nay, Ukraine đã gia tăng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và tài sản hàng hải của Nga, đặc biệt là làn sóng tập kích bằng UAV trong tháng 7 nhằm vào gần 200 tàu chở dầu, tàu hàng và tàu kéo của Nga hoặc có liên hệ với Nga trên biển Azov và Biển Đen", bà Polischuk nói thêm.

Thông điệp gửi tới Washington

Bà Polischuk cũng cho rằng thời điểm diễn ra vụ tấn công không phải là ngẫu nhiên.

"Trong bối cảnh Mỹ đang gia tăng sức ép với Iran, cuộc tấn công diễn ra đúng vào giai đoạn Washington và Kiev tái khẳng định sự đồng thuận chiến lược. Điều này vừa phục vụ lợi ích trước mắt của Ukraine trong cuộc chiến với Nga, vừa thể hiện rằng Kiev và Washington ngày càng có chung một đối thủ là Tehran".

Luke Coffey, chuyên gia về Nga tại Viện Hudson ở Washington, cho rằng cuộc tấn công nhiều khả năng nhằm thu hút sự chú ý của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Ông Zelensky dự kiến gặp Tổng thống Trump tại Nhà Trắng vào thứ Ba. Theo bài báo, nhà lãnh đạo Ukraine dự định nêu lại các cáo buộc trước đó rằng Nga đã cung cấp cho Iran hình ảnh vệ tinh và các dữ liệu tình báo khác, giúp Tehran xác định mục tiêu nhằm vào các cơ sở của Mỹ tại khu vực vùng Vịnh, bao gồm cả các cơ sở của CIA.

Một nguồn tin quốc phòng phương Tây xác nhận với The Telegraph rằng độ chính xác trong các đòn tấn công và khả năng lựa chọn mục tiêu của Iran đã được cải thiện đáng kể kể từ khi lệnh ngừng bắn với Mỹ đổ vỡ hồi đầu tháng.

Bà Nicole Grajewski, chuyên gia về quan hệ Nga - Iran tại Sciences Po (Pháp) nhận định rằng, chính quyền Tổng thống Trump muốn tách biệt hai cuộc chiến, không để xung đột Ukraine và xung đột với Iran bị nhìn nhận như một mặt trận thống nhất.

Bình An