Sau hai tuần xung đột với Iran, ông Trump rơi vào "thế bị động"?

16:32 | 19/03/2026

(PetroTimes) - Hai tuần sau khi Mỹ và Israel mở các đợt tấn công vào Iran, Tổng thống Donald Trump ngày càng rơi vào thế bị động trên mặt trận chính trị, theo Air Force One.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AFP)

Ông trở nên bực bội hơn với truyền thông và chưa thể đưa ra lời giải thích thuyết phục về lý do bắt đầu cuộc chiến - cũng như cách kết thúc - trong bối cảnh công chúng lo ngại về thương vong của người Mỹ, giá dầu tăng vọt và thị trường tài chính đi xuống. Ngay cả một số người ủng hộ ông cũng bắt đầu đặt câu hỏi về kế hoạch, trong khi tỷ lệ ủng hộ chung đang giảm.

Trong khi đó, Nga lại hưởng lợi ở giai đoạn đầu của cuộc chiến sau khi ông Trump nới lỏng trừng phạt đối với một số chuyến hàng dầu của nước này. Điều đó, cùng với giá dầu tăng, làm suy yếu nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm hạn chế thu nhập của Nga.

Về phía đảng Dân chủ, sau khi choáng váng vì thất bại trong cuộc bầu cử 2024, họ đã tập hợp lại để phản đối chính sách Iran của ông Trump, trong bối cảnh quyền kiểm soát Quốc hội sẽ được quyết định trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Đảng này cho rằng biến động kinh tế là bằng chứng cho thấy phe Cộng hòa không thực hiện được cam kết giảm chi phí sinh hoạt.

“Tôi nghĩ đảng Dân chủ đang có vị thế tốt cho tháng 11 và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”, Kelly Dietrich, CEO của Ủy ban Đào tạo Dân chủ Quốc gia, nói.

Ông Dietrich cho rằng hai tuần qua cho thấy chính quyền ông Trump thất bại trong hoạch định dài hạn. “Họ đang xử lý theo kiểu ứng biến, và phần còn lại của chúng ta phải trả giá”, ông nói.

Ông Trump cũng bộc lộ sự bức xúc trên Air Force One khi trở về từ kỳ nghỉ cuối tuần tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Florida, chỉ trích các đồng minh và những quốc gia phụ thuộc vào dầu Trung Đông vì không làm nhiều hơn để đối phó Iran. Ông đặc biệt nhắc đến Thủ tướng Anh Keir Starmer, người mà ông nói ban đầu từ chối đưa tàu sân bay Anh “vào vùng nguy hiểm”. “Dù có nhận được hỗ trợ hay không”, ông Trump nói, “tôi chỉ nói thế này, và tôi đã nói với họ: Chúng tôi sẽ ghi nhớ”.

Ông Trump tìm kiếm hỗ trợ để bảo đảm an ninh eo biển Hormuz

Tổng thống đã dành phần lớn thời gian cuối tuần tại sân golf của mình ở West Palm Beach, Florida. Ông cũng tham dự một sự kiện gây quỹ kín cho siêu PAC MAGA tại Mar-a-Lago vào tối thứ Bảy.

Cuối tuần trước, ông Trump chơi golf tại một khu bất động sản khác ở Nam Florida, một ngày sau khi tham dự lễ tiếp nhận thi hài trang trọng của sáu binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc chiến với Iran. Một ủy ban hành động chính trị đã sử dụng hình ảnh sự kiện này trong email gây quỹ, nhưng ông Trump gạt đi câu hỏi về việc có phù hợp hay không, nói rằng “không ai tốt với quân đội hơn tôi”.

Ông Trump và Nhà Trắng ngày càng phàn nàn về cách truyền thông đưa tin về cuộc xung đột. Hôm thứ Bảy, ông ủng hộ cơ quan quản lý phát sóng khi cơ quan này đe dọa rút giấy phép nếu các đài “điều chỉnh lại”. Ông cũng nói với các phóng viên trên Air Force One rằng việc đưa tin về cuộc chiến bị ảnh hưởng bởi tuyên truyền của Iran, làm phóng đại sức mạnh quân sự, chính trị của lãnh đạo nước này cũng như mức độ ủng hộ trong dân chúng.

Vị Tổng thống - người giữ kín kế hoạch xung đột với Iran với các đồng minh ngoài Israel - cuối tuần này bắt đầu cho rằng Mỹ cần dựa vào cộng đồng quốc tế để giúp các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, nơi hoạt động vận tải bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.

Iran cho biết sẽ tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và sử dụng việc gần như phong tỏa eo biển như một đòn bẩy đối với Mỹ và Israel. Khoảng 1/5 lượng dầu giao dịch toàn cầu đi qua tuyến đường này.

Ông Trump nói Mỹ đang trao đổi với “khoảng bảy” quốc gia để hỗ trợ quân sự nhằm mở lại tuyến đường, nhưng không nêu rõ đó là những nước nào và cũng không cho biết khi nào liên minh này có thể được thành lập. “Tôi cho rằng đây là việc chúng ta không cần, nhưng các nước đó thì cần”, Tổng thống nói, đồng thời thêm rằng “tôi nghĩ việc các nước khác tham gia là điều tốt”.

Nhắm vào các đồng minh châu Âu, ông Trump cũng nói: “Chúng tôi luôn ở đó vì NATO và sẽ rất thú vị khi xem nước nào lại không giúp chúng tôi trong một việc rất nhỏ”. “Thực chất là tôi đang yêu cầu các nước này tham gia và bảo vệ chính lãnh thổ của họ”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, đến nay các nước khác mới chỉ phản ứng một cách thận trọng. Hàn Quốc cho biết sẽ “phối hợp chặt chẽ và xem xét kỹ lưỡng” các phát biểu của ông Trump, trong khi Nhật Bản đang theo dõi sát tình hình. Bộ Quốc phòng Anh nói họ đang “thảo luận với các đồng minh và đối tác nhiều phương án để đảm bảo an ninh hàng hải trong khu vực”.

Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết việc giữ cho eo biển “an toàn và ổn định là lợi ích chung của cộng đồng quốc tế”, đồng thời khẳng định “với tư cách là bạn bè chân thành và đối tác chiến lược của các nước Trung Đông, Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng cường trao đổi với các bên liên quan”. Ông Trump - dự kiến thăm Bắc Kinh vào cuối tháng này - không cho biết liệu Trung Quốc có tham gia hay không.

Ông Trump từng cam kết khi bắt đầu xung đột rằng tàu hải quân Mỹ sẽ hộ tống tàu chở dầu qua tuyến đường này. Tuy nhiên đến nay điều đó vẫn chưa diễn ra.

Cuộc chiến có ảnh hưởng chính trị sâu rộng

Bộ Tài chính Mỹ tuần qua thông báo miễn trừng phạt Nga trong 30 ngày, nhằm giải phóng các lô dầu của Nga đang mắc kẹt trên biển, qua đó giúp giảm tình trạng thiếu hụt nguồn cung do xung đột với Iran.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các nhà phân tích cho rằng giá dầu tăng mạnh do gián đoạn khai thác ở Vịnh Ba Tư đang có lợi cho kinh tế Nga. Moscow phụ thuộc nhiều vào doanh thu dầu mỏ trong xung đột ở Ukraine, và các lệnh trừng phạt trước đó đã gây áp lực ngày càng lớn.

Một số đồng minh chủ chốt của Washington chỉ trích quyết định này là tiếp thêm sức mạnh cho Nga. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy nói việc nới lỏng trừng phạt là “không đúng đắn” và “chắc chắn không giúp ích cho hòa bình” vì nó “làm tăng vị thế của Nga”.

Khi cuộc đua bầu cử giữa nhiệm kỳ bắt đầu nóng lên, ông Trump được hỏi về ảnh hưởng chính trị khi giá xăng tăng. “Về chính trị, đúng là ai cũng lo ngại - nhưng tôi phải làm điều đúng đắn”, ông Trump nói tối Chủ nhật. “Tôi không thể nói rằng: Ôi, tôi không muốn giá dầu bị ảnh hưởng trong vài tuần hay vài tháng, nên cứ để Iran có vũ khí hạt nhân”, ông nói thêm.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nói trên NBC rằng “người Mỹ đang cảm nhận rõ điều này” và tình trạng giá năng lượng cao sẽ còn kéo dài “vài tuần nữa”.

Vấn đề Iran cũng gây chia rẽ ngay trong nội bộ phe “Make America Great Again” của ông Trump, giữa những người ủng hộ hành động quân sự và những người cho rằng ông đã tranh cử với cam kết chấm dứt xung đột.

Biến động chính trị hiện nay khiến một số đảng viên Dân chủ dự đoán họ có thể đạt kết quả giữa nhiệm kỳ tương tự “làn sóng xanh” năm 2018 trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. “Đảng Dân chủ chỉ cần tiếp tục nhắc mọi người rằng ông ấy đã hứa giảm giá cả, nhưng thực tế vẫn đang tăng”, chiến lược gia Brad Bannon nói về ông Trump. “Và giờ còn có thể tăng mạnh hơn nữa, vì giá xăng tăng sẽ kéo theo giá mọi thứ khác, kể cả thực phẩm”, ông nói thêm.