Người dân Mỹ bắt đầu bất an với chiến dịch của ông Trump

22:04 | 13/03/2026

(PetroTimes) - Tổng thống Mỹ Donald Trump có thông điệp dành cho người Mỹ đang lo ngại giá dầu và xăng tăng cao: Giá nhiên liệu tăng chỉ là sự hy sinh tạm thời nhưng cần thiết, và sẽ nhanh chóng giảm trở lại khi xung đột với Iran kết thúc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AFP)

Ông Trump hôm thứ Năm nói rằng giá xăng sẽ “giảm rất nhanh khi chuyện này kết thúc”. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright hôm thứ Sáu cho biết người dân sẽ sớm thấy giá xăng hạ nhiệt “trong vài tuần, không phải vài tháng”. Còn Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt hôm thứ Ba gọi đợt tăng giá dầu và xăng gần đây là “tạm thời”.

“Một khi các mục tiêu an ninh quốc gia của Chiến dịch Epic Fury được hoàn thành đầy đủ, người Mỹ sẽ thấy giá dầu và xăng giảm nhanh chóng, thậm chí có thể thấp hơn trước khi chiến dịch bắt đầu, và chúng ta sẽ sống trong một thế giới mà Iran không còn có thể đe dọa Mỹ hoặc các đồng minh bằng bom hạt nhân”, bà Leavitt nói.

Nhưng mọi chuyện sẽ không đơn giản như vậy - ngay cả khi ông Trump lại rơi vào một tình huống “TACO”, cách nói của Wall Street với cụm từ viết tắt “Trump Always Chickens Out” (Ông Trump luôn chùn bước).

Để đưa giá dầu trở lại mức trước khi xung đột nổ ra, quân đội Mỹ trước tiên phải đảm bảo an toàn cho eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp mà khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua. Iran tuyên bố sẽ đốt các tàu chở dầu đi qua khu vực này, khiến phần lớn dầu mỏ toàn cầu bị mắc kẹt trong thời gian xung đột. Ngoài ra, các nguồn tin cho biết Iran đã bắt đầu rải thủy lôi tại tuyến đường này.

Ngay cả khi quân đội Mỹ có thể đạt được mục tiêu đó trong khung thời gian một tuần như ông Trump đặt ra, nhiều nhà phân tích ngành dầu khí vẫn hoài nghi rằng phải mất ít nhất một tháng - thậm chí lâu hơn - thì eo biển mới có thể mở lại hoàn toàn và khai thác trong khu vực mới phục hồi.

Điều đó đồng nghĩa giá dầu cao có thể còn kéo dài, còn giá xăng - vốn thường biến động theo giá dầu nhưng có độ trễ - có thể duy trì ở mức cao lâu hơn nữa.

Bảo đảm an ninh cho eo biển

Quân đội Mỹ đang xây dựng các kế hoạch nhằm loại bỏ khả năng Iran tấn công tàu chở dầu.

“Tôi sẽ không tiết lộ các phương án cụ thể, nhưng hãy biết rằng Tổng thống không ngại sử dụng chúng”, bà Leavitt nói hôm thứ Ba.

Chính quyền cũng cho biết Hải quân Mỹ có thể sẽ bắt đầu hộ tống các tàu dầu đi qua tuyến đường này. Tuy nhiên đến nay điều đó vẫn chưa xảy ra, bà Leavitt xác nhận hôm thứ Ba. Nếu Iran tăng cường rải thủy lôi ở eo biển, tình hình có thể trở nên phức tạp hơn.

Theo dữ liệu của S&P Global Market Intelligence, trong tuần qua số tàu chở dầu đi qua eo biển chỉ còn ở mức một chữ số mỗi ngày, thậm chí có ngày bằng 0, trong khi trước xung đột con số này khoảng 50 tàu/ngày.

“Những lời nói suông không thể đưa giá dầu trở lại bình thường; eo biển mới là chìa khóa để khôi phục trạng thái bình thường”, ông Dan Pickering, nhà sáng lập và giám đốc đầu tư của Pickering Energy Partners, nói. “Không thể quay lại trạng thái bình thường khi khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày bị tắc nghẽn và không thể ra thị trường”, ông nói thêm.

Vài tháng, không phải vài tuần

Giá dầu đã giảm khi xuất hiện khả năng ông Donald Trump lại đang “TACO”. Kỳ vọng lạm phát tăng sẽ gây áp lực buộc Tổng thống phải nhượng bộ, giá dầu giảm về khoảng 90 USD/thùng hôm thứ Tư sau khi vượt 100 USD/thùng hôm thứ Hai.

Tuy vậy, dầu và xăng vẫn còn xa mới trở lại mức bình thường: Trước khi xung đột nổ ra, dầu giao dịch khoảng 60 USD/thùng. Giá xăng tại Mỹ hiện trung bình hơn 3,50 USD/gallon, trong khi trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran, giá còn dưới 3 USD.

“Để giá quay lại mức bình thường một cách bền vững, có lẽ cần phải vô hiệu hóa đáng tin cậy khả năng của Iran trong việc gây gián đoạn vận tải hàng hải”, bà Luisa Palacios, cựu chủ tịch Citgo và hiện là Giám đốc điều hành tại Center on Global Energy Policy, nói.

Theo ông Homayoun Falakshahi, nhà phân tích nghiên cứu dầu thô tại Kpler, việc khôi phục lưu thông bình thường tại Eo biển Hormuz có thể mất từ 1 đến 3 tháng. Khi đó giá dầu mới có thể quay về mức 60 USD/thùng.

Một phần nguyên nhân là sự phức tạp của xung đột. Sau khi Mỹ và Israel loại bỏ Lãnh tụ tối cao của Iran, Tehran có thể không nhanh chóng hạ vũ khí. Ngoài ra, việc loại bỏ toàn bộ máy bay không người lái và thủy lôi đe dọa tàu thuyền trong eo biển gần như không khả thi, nên các tàu có thể phải được hải quân hộ tống trong một thời gian.

Ngay cả khi tuyến đường được mở lại sớm, quá trình bảo vệ các tàu chở dầu - vốn nguy hiểm và phức tạp - vẫn có thể khiến tình trạng tắc nghẽn kéo dài một tháng hoặc hơn, theo ông Jay Hatfield, CEO của Infrastructure Capital.

Khôi phục khai thác

Một yếu tố khác: Khoảng 7 triệu thùng/ngày sản lượng dầu ở Trung Đông đã phải ngừng trong tuần qua vì không còn chỗ chứa dầu thô được bơm lên.

Việc khôi phục khai thác không đơn giản như bật công tắc. CEO Saudi Aramco Amin Nasser cho biết công ty có thể bắt đầu tăng sản lượng trong vài ngày sau khi eo biển mở lại. Tuy nhiên, theo ông Bob Yawger, chuyên gia hàng hóa tại Mizuho, phải mất một đến hai tuần để khôi phục hoàn toàn.

Khai thác cũng chưa thể phục hồi đầy đủ cho đến khi các tàu chở dầu có thể đi qua eo biển để nhận và vận chuyển dầu. Hiện các kho chứa đã gần như đầy.

Không chỉ là “trục trặc nhỏ”

Vì vậy, nhiều nhà phân tích dầu khí cho rằng giá sẽ còn ở mức cao cho đến khi ngành này có được sự rõ ràng - chứ không chỉ là tuyên bố - về thời điểm và cách thức tàu thuyền có thể quay lại eo biển.

Ngay cả khi đó, thị trường vẫn có thể cộng thêm “phần bù rủi ro” vào giá dầu, khiến giá duy trì cao hơn bình thường ít nhất cho đến khi nhà đầu tư tin rằng Iran không còn đe dọa tàu thuyền trong khu vực.

Điều này có thể kéo dài: US Energy Information Administration dự báo hôm thứ Ba rằng dầu Brent - chuẩn tham chiếu quốc tế - sẽ giao dịch trên 95 USD/thùng trong hai tháng tới, trước khi giảm xuống 80 USD vào mùa hè và 70 USD vào mùa thu.

Nếu giá dầu duy trì ở mức đó, giá xăng có thể tiến gần 4 USD/gallon và duy trì quanh mức này cho đến khi dầu giảm đáng kể và ổn định. Mùa hè năm 2022, khi giá dầu giảm 20 USD xuống dưới 100 USD chỉ trong vài tuần, giá xăng vẫn duy trì trên 4 USD suốt nhiều tháng trước khi giảm. Ngoài ra, giá xăng còn có xu hướng tăng vào mùa hè do nhu cầu đi lại cao hơn và các nhà máy lọc dầu chuyển sang khai thác loại xăng pha trộn đắt hơn.

Nói cách khác, đây có thể không chỉ là “một trục trặc nhỏ” như ông Trump nói.