 |
| (Ảnh minh họa) |
Iraq đang gấp rút khôi phục một tuyến xuất khẩu dầu ở phía bắc, cho phép vận chuyển dầu thô từ các mỏ Kirkuk trực tiếp tới cảng Địa Trung Hải Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ, trong bối cảnh cuộc chiến liên quan đến Iran đã khiến hành lang xuất khẩu phía nam qua vùng Vịnh gần như tê liệt và buộc Baghdad phải khẩn cấp tìm kiếm các lối ra thay thế.
Theo Reuters, Bộ trưởng Dầu mỏ Iraq Hayan Abdul-Ghani cho biết nước này đang nâng cấp các đoạn của mạng lưới đường ống Kirkuk - Ceyhan để dầu thô thuộc chính phủ liên bang có thể chảy về phía bắc mà không cần phụ thuộc vào hạ tầng do Khu tự trị Kurdistan (KRG) kiểm soát.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Baghdad vẫn đang tranh chấp với KRG về các tuyến xuất khẩu. Trước đó, ông Abdul-Ghani cho biết Iraq vẫn chưa nhận được sự chấp thuận của phía người Kurd để vận chuyển khoảng 200.000-250.000 thùng/ngày dầu thô Kirkuk qua hệ thống đường ống của khu tự trị Kurdistan tới Ceyhan.
Thay vào đó, Iraq đang chuẩn bị khôi phục tuyến đường ống liên bang riêng. Ông Abdul-Ghani cho biết tuyến đường ống Iraq - Thổ Nhĩ Kỳ có công suất 200.000-250.000 thùng/ngày đang trong giai đoạn kiểm tra cuối cùng và có thể bắt đầu xuất khẩu dầu trực tiếp từ Kirkuk sang Thổ Nhĩ Kỳ trong khoảng một tuần, theo Rudaw.
Hiện chỉ còn khoảng 100 km trong tổng số tuyến đường ống Baiji - Fishkhabour đường kính 48 inch cần hoàn tất thử nghiệm áp lực. Khi hoàn thành, dầu thô có thể được bơm trực tiếp từ các mỏ Kirkuk vào hệ thống mà không cần đi qua mạng lưới xuất khẩu của Khu tự trị Kurdistan.
Đường ống này phần lớn đã ngừng hoạt động từ năm 2014 sau khi bị hư hại nặng trong đà tiến công của Islamic State tại miền bắc Iraq.
Nỗ lực khôi phục tuyến phía bắc cho thấy quy mô của cuộc khủng hoảng xuất khẩu mà Iraq đang đối mặt. Trước khi xung đột khu vực leo thang, nước này sản xuất hơn 4 triệu thùng/ngày theo hạn ngạch của OPEC khoảng 4,4 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, các hoạt động quân sự tại Vùng Vịnh và việc đóng cửa eo biển Strait of Hormuz đã khiến xuất khẩu dầu của Iraq bị đình trệ chỉ trong vài ngày sau khi xung đột bùng phát.
Sản lượng hiện đã giảm xuống còn khoảng 1,5-1,6 triệu thùng/ngày, chủ yếu phục vụ các nhà máy lọc dầu và nhà máy điện trong nước.
Baghdad cũng đã tìm cách ứng phó bằng các tuyến xuất khẩu khẩn cấp, bao gồm vận chuyển dầu bằng xe bồn qua các nước láng giềng như Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Jordan. Tuy nhiên, tổng khối lượng chỉ đạt khoảng 200.000 thùng/ngày - một phần rất nhỏ so với năng lực xuất khẩu thông thường của Iraq.
Khủng hoảng cũng bắt đầu làm gián đoạn hoạt động tại các mỏ phía bắc. Công ty Dầu khí Bắc Iraq đã tiếp quản vận hành bốn mỏ dầu khí lớn tại Kirkuk - Avana, Bay Hasan, Jambour và Khabbaz - sau khi BP rút nhân sự do lo ngại an ninh sau khi chiến sự bùng phát, theo Rudaw.
Việc tiếp quản này cho phép công ty nhà nước vận hành các mỏ trong ít nhất một năm nhằm tránh gián đoạn sản xuất.
Trước đó, BP đã ký thỏa thuận dài hạn với Baghdad để tái phát triển các mỏ Kirkuk, dự án được kỳ vọng giúp tăng sản lượng thêm tới 500.000 thùng/ngày và mở rộng đầu tư khí đốt trong khu vực.
Trong khi đó, căng thẳng giữa Baghdad và Erbil tiếp tục gia tăng liên quan đến quyền kiểm soát các tuyến xuất khẩu phía bắc, chia sẻ doanh thu và vấn đề an ninh tại khu vực người Kurd.
Các quan chức người Kurd cáo buộc chính phủ liên bang áp đặt một "lệnh cấm vận nghẹt thở" đối với ngành năng lượng của khu vực, trong khi Baghdad lại cho rằng KRG từ chối yêu cầu vận chuyển tới 300.000 thùng/ngày qua hệ thống đường ống của họ.
Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa - bị cho là do các nhóm vũ trang thân Iran thực hiện - nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại Khu tự trị Kurdistan càng khiến nỗ lực khôi phục xuất khẩu qua hành lang phía bắc trở nên phức tạp hơn.
