Cuba bị cuốn vào cuộc đối đầu Mỹ - Mexico

20:39 | 30/12/2025

(PetroTimes) - Các chuyến giao dầu thô đang diễn ra của Pemex tới hòn đảo này đang làm gia tăng căng thẳng với Washington trong bối cảnh khủng hoảng Venezuela.

Cuba bị cuốn vào cuộc đối đầu Mỹ - Mexico

Tàu chở dầu của Mexico gần vùng biển Cuba. (Ảnh: AFP)

Trong khi Mexico kêu gọi một giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng giữa Mỹ và Venezuela tại Liên Hợp Quốc, thì hai tàu chở dầu treo cờ Liberia lại đang di chuyển gần Cuba. Cả hai con tàu đều xuất phát từ cảng Coatzacoalcos, bang Veracruz của Mexico, cụ thể là từ cảng Pajaritos thuộc sở hữu của tập đoàn dầu khí quốc doanh Petróleos Mexicanos (Pemex).

Nhiệm vụ của họ là vận chuyển dầu sang Cuba nhằm giúp giảm bớt cuộc khủng hoảng năng lượng mà quốc đảo này đã phải đối mặt suốt nhiều tháng qua. Mỹ nhanh chóng xem lô hàng này là một dấu hiệu ủng hộ chính quyền Cuba, khiến mối quan hệ vốn đã căng thẳng và phức tạp giữa Mexico và Mỹ càng thêm gay gắt.

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum đã lên tiếng bảo vệ việc chuyển dầu thô sang Cuba, cho rằng đây là hành động vì mục đích nhân đạo và Mexico từ trước đến nay vẫn ủng hộ Cuba trước lệnh phong tỏa kinh tế của Mỹ.

"Bất kể đảng phái nào cầm quyền, mối quan hệ Mexico - Cuba vẫn luôn tồn tại. Đây không phải điều mới, cũng không phải tình huống mới. Mọi việc đều được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và vì lý do nhân đạo đối với người dân Cuba", bà Sheinbaum phát biểu trong một buổi họp báo sáng tuần trước.

Bà cũng liệt kê các đời Tổng thống Mexico từng hỗ trợ Cuba ở những thời điểm khác nhau trong lịch sử, cùng các đóng góp về năng lượng có từ thời chính quyền ông Carlos Salinas de Gortari (1988-1994).

Các chuyến dầu từ công ty dầu khí quốc doanh Mexico băng qua Vịnh Mexico sang Cuba vốn đã diễn ra khá thường xuyên trong nhiều năm. Khối lượng mỗi chuyến khác nhau, và vào giữa năm nay, nhiều công ty theo dõi thị trường năng lượng ghi nhận lượng dầu Mexico chuyển sang Cuba đã giảm mạnh. Lô hàng mới nhất - 80.000 thùng - được Viện Năng lượng thuộc Đại học Texas báo cáo. Thông tin chi tiết về thành phần cũng như chi phí của các lô hàng vẫn còn mờ nhạt, do Pemex chưa làm rõ đầy đủ.

Bà Sheinbaum cam kết sẽ công khai các thông tin này trong những ngày tới. "Mọi thứ đều hợp pháp", bà nhấn mạnh. Năm 2024, bà Sheinbaum từng thừa nhận đã gửi 400.000 thùng dầu sang Cuba sau khi bão Rafael quét qua hòn đảo, và Pemex cũng đã báo cáo các hoạt động xuất khẩu của mình, bao gồm cả các chuyến tới Cuba, cho Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC).

Việc thiếu minh bạch xung quanh chuyện Pemex - công ty dầu khí gánh nợ lớn nhất thế giới - phân bổ một phần sản lượng cho Cuba đã trở thành điểm công kích của các đảng đối lập tại Mexico.

Trong năm qua, chính phủ Mexico đã nỗ lực tái cơ cấu khoản nợ của Pemex và thừa nhận sản lượng hiện chỉ còn 1,3 triệu thùng/ngày, giảm xuống mức tương đương năm 2018.

Đề xuất của Mexico về vai trò trung gian hòa giải trong cuộc khủng hoảng giữa Venezuela và Mỹ đã khiến vai trò của nước này tại Mỹ Latinh được chú ý nhiều hơn. Sau vài năm, Washington quay trở lại tập trung vào khu vực phía nam và đang theo dõi sát chính quyền của Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, người bị Mỹ cáo buộc thông đồng với các hoạt động buôn bán ma túy.

Giới chức Mỹ cũng nhắm tới các tàu nhỏ, cáo buộc chúng tham gia vận chuyển ma túy. Việc Mỹ siết chặt Venezuela đã ảnh hưởng đến các tuyến vận chuyển dầu sang Cuba, buộc một số tàu phải quay trở lại vùng biển Venezuela do lo ngại hành động từ phía Mỹ.

Các chuyến chuyển dầu của Mexico sang Cuba nhằm đối phó với khủng hoảng năng lượng đã trở thành điểm bất đồng nghiêm trọng với Washington. "Tôi đã gửi một thông điệp rõ ràng tới Tổng thống Claudia Sheinbaum: Lịch sử đang dõi theo. Hãy ngừng tiếp tay cho các chính quyền độc tài ở Venezuela và Cuba", nữ nghị sĩ Cộng hòa bang Florida, bà María Elvira Salazar, phát biểu trong một phiên họp Quốc hội Mỹ.

Một số nghị sĩ Mỹ còn nhấn mạnh tới một vấn đề đặc biệt nhạy cảm với Mexico: Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Tháng 10, nghị sĩ Carlos Giménez đã gửi thư cho Bộ Ngoại giao Mỹ, cho rằng việc Mexico hợp tác kinh tế với Cuba - thông qua các chuyến giao dầu - là vi phạm USMCA. Ông lập luận rằng đợt rà soát hiệp định vào năm 2026 sẽ là cơ hội thích hợp để gây sức ép buộc chính phủ Mexico chấm dứt hợp tác năng lượng với Havana.

"Mỹ không thể cho phép đối tác thương mại thân cận nhất của mình tiếp tục tài trợ cho các chính quyền che chở, tài chính, hoặc tiếp tay cho các tổ chức khủng bố tội phạm xuyên quốc gia", ông nói.

Mexico và Mỹ hiện đang phải xử lý nhiều vấn đề song song, từ di cư, an ninh cho tới thương mại. Vai trò ngoại giao của Mexico cũng làm nổi bật vị thế của nước này tại Mỹ Latinh, đồng thời phơi bày những bất đồng với đối tác thương mại lớn nhất của họ.