Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ: Giá xăng, dầu và điện trở thành tâm điểm

Ngày 3/11, trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, người Mỹ bầu lại toàn bộ Hạ viện và 1/3 số ghế tại Thượng viện. Ảnh RT

Giá xăng và dầu diesel tăng cao

Mọi chuyện bắt đầu từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Tehran đáp trả bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu trước xung đột.

Giá nhiên liệu tại Mỹ lập tức tăng mạnh. Cuối tháng 10, giá xăng đạt 4,20 USD/gallon, tăng gần 40% so với cùng kỳ năm trước. Tổng thống Donald Trump gọi đây là một “cái giá nhỏ phải trả” để ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), từ ngày 1/3 đến 14/10, người Mỹ đã phải chi thêm 160 tỷ USD cho xăng và dầu diesel so với mặt bằng giá trước khi xảy ra gián đoạn tại eo biển Hormuz. Tương đương 471 USD/người, trong khi mức trung bình toàn cầu chỉ khoảng 60 USD.

Việc sử dụng nhiều ô tô tiêu hao nhiên liệu, quãng đường di chuyển dài và quá trình chuyển đổi sang xe điện còn chậm khiến người Mỹ đặc biệt nhạy cảm với biến động giá nhiên liệu.

Vấn đề này cũng làm thay đổi cục diện cạnh tranh chính trị. Năm 2024, đảng Cộng hòa chiếm ưu thế áp đảo trong các quảng cáo tranh cử đề cập đến giá xăng, với tỷ lệ 87%. Hai năm sau, đảng Dân chủ đã giành lại chủ đề này, chiếm khoảng 2/3 số quảng cáo liên quan.

Theo khảo sát NPR/PBS/Marist hồi tháng 9, có 40% cử tri đăng ký tin tưởng đảng Dân chủ có khả năng kiểm soát giá xăng tốt hơn, so với 27% dành cho đảng Cộng hòa.

Trong khi đó, giá dầu diesel tăng cao còn ảnh hưởng âm thầm đến toàn bộ nền kinh tế. Đây là nhiên liệu thiết yếu đối với xe tải, máy kéo và máy móc xây dựng. Khi giá diesel tăng, chi phí vận tải, nông nghiệp và xây dựng cũng tăng theo.

Ngày 21/9, giá dầu diesel đạt mức kỷ lục 6,53 USD/gallon, so với 3,62 USD một năm trước đó. Đà tăng này đặc biệt ảnh hưởng đến cử tri tại các vùng nông thôn - nhóm cử tri chủ chốt từng giúp ông Trump giành 69% số phiếu tại khu vực này trong năm 2024.

Hóa đơn tiền điện trở thành vấn đề chính trị

Giá điện cũng trở thành chủ đề đáng chú ý trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Khi các trung tâm dữ liệu phát triển nhanh chóng, câu hỏi đặt ra là ai sẽ chi trả cho việc xây dựng các nhà máy điện và đường dây truyền tải mới để đáp ứng nhu cầu của những cơ sở này?

Nhiều cử tri cho rằng các trung tâm dữ liệu là nguyên nhân khiến hóa đơn tiền điện tăng cao. Đáng chú ý, trong vấn đề này, hai đảng đôi khi có chung quan điểm. Tại Ohio và Michigan, cả ứng viên Cộng hòa lẫn Dân chủ đều yêu cầu siết chặt quy định đối với các trung tâm dữ liệu nhằm bảo vệ hộ gia đình trước nguy cơ tăng chi phí điện.

Giá xăng tăng và hóa đơn tiền điện cao hơn không nhất thiết khiến cử tri thay đổi lựa chọn chính trị. Cuối tháng 10, Reuters phỏng vấn hơn 20 cử tri tại ba khu vực bầu cử cạnh tranh quyết liệt ở bờ Đông. Hầu hết đều phàn nàn về giá cả leo thang. Tuy nhiên, trong số 10 người từng bỏ phiếu cho nghị sĩ Cộng hòa đương nhiệm, có tới 8 người vẫn dự định tiếp tục ủng hộ ứng viên này.

Dù không phải khảo sát đại diện cho toàn bộ cử tri, kết quả cho thấy người dân có thể bất mãn với giá cả nhưng vẫn giữ nguyên quan điểm chính trị. Bởi chi phí năng lượng chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quyết định bỏ phiếu.

Tuy nhiên, sự bất mãn có thể thúc đẩy tỷ lệ tham gia bầu cử của phe đối lập. Một số cử tri Dân chủ được Reuters phỏng vấn cho biết họ cảm nhận rõ hơn tính cấp thiết của cuộc bầu cử, qua đó có thêm động lực đi bỏ phiếu.

Dù kết quả bầu cử ra sao, giá xăng sẽ không giảm ngay sau ngày bỏ phiếu. Diễn biến giá nhiên liệu phụ thuộc vào thị trường toàn cầu và một cuộc xung đột vượt ra ngoài biên giới nước Mỹ.

Vấn đề cốt lõi là liệu lời hứa về giá năng lượng thấp, bị phá vỡ bởi xung đột, có khiến đảng của tổng thống mất thế đa số tại Quốc hội hay không.

Cuối tháng 10, các mô hình dự báo của Decision Desk HQ ước tính đảng Dân chủ có 80% khả năng giành lại Hạ viện và 58% khả năng kiểm soát Thượng viện. Đây chỉ là các xác suất dự báo, không phải kết quả bầu cử.

Quản lý giá xăng dầu: Tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp

Giá xăng dầu ảnh hưởng như thế nào đến bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ?

Thuế tiêu thụ đặc biệt về 0%, giá xăng giảm mạnh

Nh.Thạch

AFP