Yếu tố nào đang quyết định triển vọng dầu mỏ?

(Ảnh minh họa)

Sáu tháng sau xung đột Mỹ-Iran, những kịch bản tồi tệ nhất vẫn chưa xảy ra. Nhưng sự ổn định quanh 100 USD lại phản ánh một thực tế mong manh. Đàm phán mở lại Hormuz đình trệ giữa tháng 9/2026, trong khi Houthi củng cố quyền kiểm soát các đảo chiến lược ở phía nam Biển Đỏ, làm nguồn cung toàn cầu tiếp tục bị bào mòn.

Thị trường đã quen với mức giá từng khiến nhà đầu tư lo sợ. Nhưng giá ổn định không đồng nghĩa nguồn cung an toàn, mà có thể chỉ phản ánh việc thị trường chấp nhận các điểm nghẽn chưa được tháo gỡ.

Ngày 18/9/2026, dầu Brent kỳ hạn gần nhất đóng cửa ở 104,82 USD/thùng và vẫn trên 100 USD từ đầu tháng 9. Trong khi đó, Bank of America dự báo dầu Brent bình quân 83 USD/thùng trong nửa cuối 2026 và 75 USD vào năm 2027. Khoảng cách này cho thấy thị trường đang định giá rủi ro cao hơn dự báo cơ sở.

Biển Đỏ - Điểm nghẽn thứ hai

Ngày 11-12/9, Houthi chiếm Mayun (Perim) và Zuqar; đến 15/9, Greater Hanish và Lesser Hanish cũng bị kiểm soát.

Kiểm soát các đảo giúp Houthi tăng khả năng kiểm soát Bab el-Mandeb, tuyến đường từng được xem là phương án thay thế khi Hormuz gặp vấn đề. Khi phương án dự phòng cũng bị đe dọa, khả năng điều hướng nguồn cung càng hạn chế.

IEA cho biết việc mở lại Hormuz vẫn khó đạt được và phục hồi đầy đủ dòng dầu vùng Vịnh có thể bị đẩy sang năm 2027. Ngày 9/9 chỉ có sáu tàu hàng đi qua, so với khoảng 12 tàu bình thường; sau đó lưu lượng vẫn quanh 7 tàu/ngày.

Tính đến tháng 8/2026, hơn 10 triệu thùng/ngày sản lượng vùng Vịnh vẫn ngừng hoạt động. IEA hạ dự báo nguồn cung năm 2026 thêm 5,7 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ, tương đương khoảng 6%.

Hơn 400 triệu thùng dầu từ các kho dự trữ chiến lược đã được tung ra nhưng không đủ kéo giá xuống vì tấn công vào vận tải biển vẫn tiếp diễn. SPR Mỹ chỉ còn khoảng 285 triệu thùng, thấp nhất kể từ 1982. Khả năng dùng dự trữ để đỡ thị trường vì thế có giới hạn.

Kịch bản 150 USD/thùng

Dầu Brent lên 150 USD không chỉ là kịch bản của giới đầu cơ. Bank of America cảnh báo mức này có thể xuất hiện nếu hạ tầng trọng yếu bị hư hại vĩnh viễn. Goldman Sachs và J.P. Morgan cũng cảnh báo các đợt tăng lên 120-130 USD nếu Hormuz đóng cửa nghiêm trọng và kéo dài.

Citi ước tính 30% khả năng xảy ra kịch bản giá lên, với dầu Brent đạt 150 USD và bình quân 130 USD trong quý II và III. Rủi ro lớn là thiệt hại lâu dài đối với hạ tầng như đường ống East-West của Ả Rập Xê-út, vì khi đó nguồn cung không thể nhanh chóng khôi phục.

Wood Mackenzie cho rằng nếu mất khoảng 15 triệu thùng/ngày nguồn cung vùng Vịnh và Hormuz tiếp tục đóng cửa, dầu Brent có thể cần lên gần 150 USD để buộc nhu cầu giảm. Trong kịch bản cực đoan, 200 USD cũng không bị loại trừ. Tuy nhiên, giá càng cao càng làm suy yếu nhu cầu; báo cáo ước tính ngưỡng phá hủy nhu cầu khoảng 155 USD/thùng bình quân năm.

Goldman Sachs ước tính nhu cầu giảm 4-5 triệu thùng/ngày trong tháng 4/2026, còn IEA dự báo giảm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày trong các quý chịu ảnh hưởng.

Nếu các tuyến vận tải mở lại, năm 2027 có thể xuất hiện dư cung. Wood Mackenzie dự báo tăng trưởng sản lượng ngoài OPEC sẽ vượt tăng trưởng nhu cầu trong 2027-2028, đưa dầu Brent về vùng 50-60 USD. Ba yếu tố cần theo dõi là giải pháp ngoại giao; tăng trưởng nguồn cung ngoài OPEC khoảng 2,4 triệu thùng/ngày; và nhu cầu suy giảm.

Thị trường dầu hiện đứng giữa hai kịch bản: tăng lên 150 USD hoặc cao hơn, và bình thường hóa kéo dầu Brent về vùng 50 USD. Biến số chung không phải cung-cầu đơn thuần mà là ngoại giao. Hormuz mở lại nhanh đến đâu và dầu vùng Vịnh trở lại thế nào sẽ quyết định hướng đi của giá.

Với nhà đầu tư, không nên lấy giá đỉnh làm giả định dài hạn. Các doanh nghiệp có bảng cân đối khỏe, chi phí khai thác thấp và tài sản chất lượng cao có khả năng chống chịu trước cả cú sốc tăng giá lẫn bình thường hóa.

Thị trường dầu mỏ đang đánh giá sai rủi ro nguồn cung vùng Vịnh?

Một góc khuất trong thị trường dầu mỏ

Nguồn cung dầu mỏ ngày càng khan hiếm

Aramco không giao dầu cho khách hàng châu Âu trong tháng 10

Nh.Thạch

AFP