Xung đột Trung Đông có hướng tới việc tái sắp xếp các liên minh trong khu vực?
 |
| (Ảnh minh họa: APA) |
Trong khi các đòn không kích của Mỹ và Israel tiếp tục nhằm vào Iran và Liban, chính quyền Tehran tìm cách phản công, đặc biệt nhắm vào các nước vùng Vịnh. Theo ông David Rigoulet-Roze, nhà nghiên cứu tại Viện Phân tích Chiến lược Pháp, nếu chính quyền Iran sụp đổ, điều đó có thể kéo theo một sự điều chỉnh địa chính trị mang tính bước ngoặt trong khu vực.
Ông nhận định: “Sự sụp đổ của Bức tường Berlin là bước ngoặt khởi đầu cho quá trình tan rã của hệ thống Xô viết. Hiện nay, ở cấp độ khu vực Trung Đông, chúng ta có thể đang đứng trước một hoàn cảnh có nét tương đồng, bởi Iran là mắt xích trung tâm của Trung Đông, đặc biệt kể từ khi chính quyền Saddam Hussein sụp đổ năm 2003. Khi đó, Iran bước vào giai đoạn mở rộng ảnh hưởng và can dự khu vực thông qua các lực lượng ủy nhiệm, với lý do là chống lại sự tồn tại của Nhà nước Israel”.
Liên quan đến Israel, một số quốc gia vùng Vịnh có thể đi theo bước chân của UAE và Bahrain - hai nước đã ký Hiệp định Abraham vào tháng 9/2020. Đây là các thỏa thuận hòa bình với Nhà nước Do Thái do ông Donald Trump khởi xướng, và hiện ông được cho là muốn tiến xa hơn, theo phân tích của ông Rigoulet-Roze.
Ông cho rằng: “Nếu Ả Rập Xê-út - quốc gia dẫn đầu khối các nước Hồi giáo Sunni - ký kết các thỏa thuận này, đó sẽ là đỉnh điểm của tiến trình mà Tổng thống Mỹ đã khởi động trong nhiệm kỳ đầu tiên. Đây có lẽ cũng là một trong những lý do khiến ông quyết định can thiệp chống lại Iran. Đó sẽ là thành tựu lớn đối với ông Donald Trump và cả ông Benjamin Netanyahu, người cũng nuôi kỳ vọng này”.
Tuy nhiên, để đạt được điều đó, có lẽ trước hết cần giải quyết vấn đề Palestine - một hồ sơ hiện tạm thời bị đẩy xuống hàng thứ yếu kể từ khi cuộc khủng hoảng mới bùng phát tại Trung Đông.
Xung đột lan rộng, các nước vùng Vịnh xích lại gần nhau
Chiến sự ở Trung Đông đang lan ra toàn bộ khu vực Vịnh. Một số quốc gia bị Iran nhắm tới có thể trực tiếp tham gia vào xung đột. Họ không che giấu khả năng này, và điều đó có thể mang lại lợi thế cho ông Donald Trump, theo phân tích của ông David Rigoulet-Roze.
Ông cho rằng: “Đây có lẽ là hệ quả từ một tính toán sai lầm của Tehran. Họ nghĩ rằng khi tấn công trực tiếp các nước này - chứ không chỉ các căn cứ Mỹ đặt tại các quốc gia quân chủ dầu mỏ - thì chính phủ các nước đó sẽ tách mình khỏi chương trình quân sự của Mỹ. Nhưng thực tế lại ngược lại. Bởi ngoài việc nhắm vào các mục tiêu là căn cứ quân sự Mỹ, còn có các mục tiêu dân sự, các cơ sở hạ tầng kinh tế bị trúng đòn. Điều đó khiến các nước này càng siết chặt hàng ngũ trong khuôn khổ Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh, dù trước đây giữa họ từng có lúc căng thẳng rất mạnh”.
Ông nói thêm: “Trong bối cảnh hiện nay, những bất đồng đó tạm lắng xuống và các nước này đang đứng chung một chiến tuyến, tính tới khả năng đáp trả phối hợp và thậm chí có thể tham gia cùng phía Mỹ, dù trước hết chính Mỹ là bên đảm bảo an ninh cho họ. Về mặt chính trị, việc các nước này thể hiện sự phối hợp và ủng hộ chiến dịch đang diễn ra - vốn được họ xem là phản ứng trước một hành động gây hấn - rõ ràng có ý nghĩa quan trọng đối với ông Donald Trump”.
Lực lượng Houthi ở Yemen có phản ứng?
Các nhóm được chính quyền Iran hậu thuẫn trong khu vực - thường được gọi là các lực lượng ủy nhiệm của Tehran hay “trục kháng chiến” - đã bị quân đội Israel làm suy yếu đáng kể trong những tháng gần đây. Hiện nay, Israel vẫn tiếp tục không kích Hezbollah ở Liban sau khi phong trào Hồi giáo dòng Shiite này phóng rocket về phía lãnh thổ Israel. Trong số các lực lượng ủy nhiệm đó có phiến quân Houthi tại Yemen, nhưng kể từ khi cuộc chiến mới ở Trung Đông bùng phát, họ chưa có nhiều động thái đáng kể.
Theo ông Rigoulet-Roze: “Dù đã bày tỏ sự đoàn kết với Iran, nhưng đến nay chưa có hành động quy mô lớn, vì họ đã bị suy yếu. Đã có nhiều đợt không kích nhằm vào Houthi, trước tiên là của Mỹ, gần đây là của Israel. Vì vậy, các phong trào này, tức các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, đều đã suy yếu đáng kể trong hai năm qua”.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý: “Điều đó không có nghĩa họ không còn khả năng gây rối. Không loại trừ khả năng, tương tự như những gì đang diễn ra tại eo biển Hormuz, một kịch bản tương tự có thể xảy ra tại eo biển Bab el-Mandeb, ảnh hưởng đến các tuyến hàng hải. Họ từng làm như vậy trước đây và có thể thấy ảnh hưởng gần như tức thì đến giá dầu thế giới. Đồng thời, nó cũng làm gia tăng rủi ro an ninh hàng hải, với những hệ quả tiềm tàng rất lớn nếu xung đột kéo dài”.
Nh.Thạch
AFP
