Xuất khẩu dầu Iran lao dốc, đòn bẩy Hormuz chao đảo

Mỹ và Iran vẫn bế tắc khi cuộc xung đột bước sang tháng thứ bảy. Tuy nhiên, sức ép kinh tế của Mỹ đối với Iran đã gia tăng, trong khi dòng dầu từ các quốc gia sản xuất khác ở vùng Vịnh được ước tính đã phục hồi lên khoảng 2/3 mức trước chiến tranh, chủ yếu nhờ các chuyến tàu không công khai hành trình và hoạt động trung chuyển dầu giữa tàu với tàu (STS) bên ngoài eo biển Hormuz.

Chiến dịch "Operation Economic Outcast", còn gọi là "Ngày D kinh tế" cùng với lệnh phong tỏa của Mỹ đang gây sức ép mạnh lên Iran, bóp nghẹt nguồn thu từ dầu mỏ và cắt giảm nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất của chính quyền Tehran.

Khi sức ép kinh tế đối với Iran ngày càng gia tăng, các nhà phân tích bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng Tehran có thể chịu đựng được bao lâu trước sự sụp đổ của nguồn thu quan trọng nhất này.

Các chuyên gia có những đánh giá khác nhau. Một số cho rằng sức ép và tổn thất kinh tế đối với Iran đã trở nên nghiêm trọng đến mức khả năng kiểm soát eo biển Hormuz của Tehran đang bị suy yếu, đặc biệt khi sức ép kinh tế mà Mỹ áp đặt lên Iran dường như lớn hơn thiệt hại mà Iran gây ra cho nền kinh tế toàn cầu và Mỹ thông qua việc đóng cửa eo biển Hormuz.

"Cán cân quyền lực đã phần nào nghiêng về phía bất lợi cho Iran", nhà phân tích Iran Arash Azizi nói với Reuters, đồng thời nhận định rằng lệnh phong tỏa của Mỹ đang tác động mạnh đến dòng chảy dầu của Iran.

Tuy nhiên, một số chuyên gia khác cho rằng các lực lượng cứng rắn và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn tin rằng họ đang nắm trong tay đòn bẩy đủ mạnh để gây tổn thất kinh tế và tạo sức ép lên chính quyền Mỹ, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 chỉ còn khoảng hai tháng nữa.

Xuất khẩu dầu của Iran bị bóp nghẹt

Lệnh phong tỏa của Mỹ, được tái áp dụng vào giữa tháng 7 sau chỉ ba tuần tạm ngừng, đang cắt đứt hoạt động xuất khẩu dầu và nguồn thu từ dầu mỏ của Iran.

Lượng dầu mà Iran có thể vận chuyển qua eo biển Hormuz trong khoảng thời gian ba tuần vào tháng 6 và đầu tháng 7 đang nhanh chóng cạn kiệt khỏi các kho nổi, trong khi không có tàu chở dầu nào của Iran vượt qua được lệnh phong tỏa kể từ giữa tháng 7.

Trên phương diện công khai, Iran vẫn thể hiện lập trường cứng rắn và tuyên bố sẽ tìm cách né tránh lệnh phong tỏa của Mỹ.

Tuy nhiên, các dịch vụ theo dõi tàu biển ước tính xuất khẩu dầu của Iran trong tháng 8 đã sụt giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước.

Theo dữ liệu của công ty tình báo thương mại Kpler được CNBC dẫn lại, Iran chỉ có thể đưa khoảng 260.000 thùng dầu/ngày (bpd) lên tàu để xuất khẩu tại các cảng trong tháng 8, giảm 80% so với mức 1,7 triệu thùng/ngày được bốc lên tàu trong tháng 8/2025.

Bình An