Vì sao dầu thô Châu Mỹ dư cung?

"Điểm nóng" Trung Đông ngày 13/10: Iran nói Mỹ hành động chưa đủ để mở lại eo biển Hormuz

Bản tin Năng lượng Quốc tế 13/10: Pakistan khuyến khích các nhà máy mua thêm dầu Libya

Nhà máy lọc dầu Valero Houston ở Pasadena, ngoại ô Houston, Texas, Mỹ. (Ảnh: Reuters)

Tình trạng dư thừa dầu tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ đã tạo ra sự phân hóa bất thường trên thị trường dầu mỏ toàn cầu, khi người mua tại châu Á và châu Âu chật vật đối phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung, còn giá dầu chuẩn vẫn duy trì trên mức 100 USD/thùng. Dầu thô nặng là loại dầu có tỷ trọng cao hơn, thường được các nhà máy lọc dầu tại châu Á, nhiều cơ sở tại Mỹ và một số cơ sở ở châu Âu thiết kế để xử lý. Loại dầu này thường rẻ hơn dầu thô nhẹ, giúp các nhà máy lọc dầu cải thiện biên lợi nhuận khi chi phí vận chuyển ở mức hợp lý.

“Vấn đề nằm hoàn toàn ở cước vận tải”, Scott Shelton, chuyên gia năng lượng tại TP ICAP, cho biết. Theo ông, Venezuela, Mỹ và Canada đều khai thác lượng dầu lớn hơn nhu cầu tiêu thụ trong nước, do đó các quốc gia này phải dựa vào xuất khẩu sang châu Á để cân đối thị trường dầu thô.

Trong bối cảnh giá dầu diesel tại Mỹ tăng vọt, lượng dầu giá rẻ bị mắc kẹt này đáng lẽ phải được thị trường tiêu thụ mạnh, do dầu thô nặng cho sản lượng diesel cao hơn so với dầu thô nhẹ. Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu tại vùng vịnh Mỹ đã mua lượng dầu tối đa mà họ có thể xử lý, theo nhận định của các nhà phân tích và thương nhân.

Xuất khẩu dầu của Venezuela đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Nicolás Maduro vào tháng 1, sau đó bắt đầu thúc đẩy việc khôi phục hoạt động của ngành dầu mỏ nước này. Sản lượng dầu của Canada đang ở mức kỷ lục, trong khi Washington đã giải phóng hơn 130 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp.

Trong khi đó, chi phí thuê tàu chở dầu siêu lớn (supertanker) từ vùng vịnh Mỹ đến châu Á đã tăng hơn gấp 5 lần kể từ tháng 2, do hoạt động chuyển dầu từ tàu này sang tàu khác tại vịnh Oman khiến số lượng tàu chở dầu trên toàn thế giới bị thắt chặt, làm giảm nguồn cung tàu sẵn có.

“Bạn cần có tàu, nhưng giá thuê tàu đang tăng lên trong khi số lượng tàu sẵn có lại giảm xuống”, ông Shelton nói.

Theo cơ quan cung cấp thông tin giá cả Argus Media, giá của các loại dầu thô nặng chủ lực của Canada, Colombia và Ecuador đều giảm hơn 10 USD/thùng, xuống mức thấp nhất trong sáu tuần.

Argus cho biết, giá dầu Western Canada Select của Canada, chưa bao gồm chi phí vận chuyển và bảo hiểm, ở mức khoảng 74 USD/thùng vào thứ Năm tuần trước. Dầu Vasconia, loại dầu chủ lực của Colombia, được giao dịch ở mức khoảng 84 USD/thùng, trong khi dầu Oriente của Ecuador có giá khoảng 76 USD/thùng.

Theo Georgios Sakellariou, chuyên gia phân tích tại Signal Maritime, chi phí vận chuyển bằng tàu chở dầu siêu lớn từ vùng vịnh Mỹ đến châu Âu được ước tính vào khoảng 46 triệu USD, tương đương 24,50 USD/thùng, trong tuần trước. Mức chi phí này đã bao gồm hoạt động chuyển dầu giữa các tàu và những khoản phí liên quan khác. Trước khi chiến sự ở Iran bùng nổ vào cuối tháng 2, chi phí này chỉ vào khoảng 6,5 triệu USD, tương đương khoảng 4 USD/thùng.

Chi phí thuê tàu chở dầu từ châu Mỹ đến châu Á đã tăng lên mức hơn 80 triệu USD, tương đương khoảng 40 USD/thùng, trong tuần trước, tăng mạnh so với mức khoảng 10-15 triệu USD vào đầu năm.

Các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã hoạt động hết công suất

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã vận hành ở mức trung bình khoảng 93,5% công suất mỗi tuần tính từ đầu năm đến nay. Đây là mức cao nhất trong 28 năm, khi các nhà máy tăng cường sản xuất nhiên liệu tối đa có thể nhằm tận dụng lợi nhuận từ giá dầu diesel cao kỷ lục.

Mặc dù các nhà máy lọc dầu này có hệ thống công nghệ phức tạp và được thiết kế để xử lý hỗn hợp dầu thô có tỷ trọng nặng hơn, nhưng chúng vẫn chỉ có thể xử lý dầu thô nặng đến một tỷ lệ nhất định trong tổng công suất.

Một chuyên gia cho biết: “Mặc dù dầu từ Venezuela và lượng dầu giải phóng từ kho dự trữ khẩn cấp của Mỹ đã tác động đến thị trường trong nhiều tháng qua, khiến các thiết bị cốc hóa dầu (coker) tại Mỹ hoạt động gần mức công suất tối đa, nhưng chi phí vận tải biển cao hiện nay tiếp tục gây trở ngại cho việc vận chuyển những thùng dầu này sang phía Đông, đồng thời buộc lượng dầu thô nặng có hàm lượng lưu huỳnh cao tại châu Mỹ phải gia tăng tồn kho”.

Thiết bị cốc hóa dầu (coker) chuyển đổi phần cặn dầu thô thành nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất diesel và xăng. Khi hỗn hợp dầu thô đầu vào chứa tỷ trọng dầu nặng cao hơn, các thiết bị này phải hoạt động với công suất lớn hơn.

Hơn nữa, nhiều nhà máy lọc dầu của Mỹ cũng được thiết kế để xử lý các loại dầu khai thác ngoài khơi vịnh Mỹ, chẳng hạn như dầu Mars Sour, thay vì dầu Canada hoặc Venezuela - những loại dầu vốn phải được pha trộn với các loại nguyên liệu đầu vào nhẹ hơn.

Yến Anh