Phương Tây không thể bảo đảm an ninh vận tải ở eo biển Hormuz

13:35 | 27/03/2026

(PetroTimes) - Các đồng minh phương Tây đang cố gắng đàm phán để bảo vệ eo biển Hormuz cho việc vận chuyển năng lượng đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: một nỗ lực tương tự ở Biển Đỏ bắt đầu nhiều năm trước đã tiêu tốn hàng tỷ đô la và cuối cùng thất bại trước lực lượng Houthi của Yemen.

Phương Tây không thể bảo đảm an ninh vận tải ở eo biển Hormuz

Tàu chở dầu Luojiashan neo đậu tại Muscat, giữa lúc Mỹ-Israel đang xung đột với Iran, tại Muscat, Oman, ngày 7/3/2026. (Ảnh: REUTERS/Benoit Tessier)

Kinh nghiệm tốn kém ở Biển Đỏ - bốn tàu bị đánh chìm, hơn 1 tỷ đô la bị tiêu hao, và một tuyến đường mà ngành vận tải biển vẫn phần lớn tránh né do lực lượng Houthi kiểm soát.

Các mối đe dọa của Iran đối với eo biển Hormuz và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở các quốc gia vùng Vịnh lân cận đã đẩy giá dầu tăng vọt, gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu khí tồi tệ nhất trong lịch sử. Nếu eo biển không được mở cửa trở lại, tình trạng thiếu hụt sẽ trở nên trầm trọng hơn, đe dọa làm tăng giá năng lượng, thực phẩm và nhiều sản phẩm khác trên toàn thế giới.

"Không có gì có thể thay thế được eo biển Hormuz", Giám đốc điều hành Tập đoàn Dầu khí Kuwait, Sheikh Nawaf Saud Al-Sabah, phát biểu đầy nhiệt huyết trong một cuộc gọi video trực tuyến tới hội nghị năng lượng CERAWeek ở Houston hôm thứ Ba. "Đây là eo biển quan trọng nhất thế giới, theo luật quốc tế và thực tế".

Hôm thứ Ba, các thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đang đàm phán các nghị quyết để bảo vệ eo biển, với một số quốc gia, như Bahrain, đưa ra lập trường mạnh mẽ cho phép sử dụng "tất cả các biện pháp cần thiết" để bảo vệ eo biển - điều này có thể bao gồm cả việc sử dụng vũ lực.

Hãng Reuters đã phỏng vấn 19 chuyên gia an ninh và hàng hải, những người đã mô tả vô số thách thức mà Mỹ và các đồng minh phải đối mặt trong việc bảo vệ eo biển. Iran sở hữu lực lượng quân sự tiên tiến hơn nhiều so với lực lượng Houthi, một kho vũ khí gồm máy bay không người lái giá rẻ, thủy lôi và tên lửa, cùng với khả năng tiếp cận dễ dàng từ bờ biển núi non hiểm trở đến tuyến đường thủy hẹp này.

"Việc bảo vệ các hoạt động vận tải hàng hóa ở eo biển Hormuz khó khăn hơn đáng kể so với ở Biển Đỏ", theo lời Chuẩn đô đốc Mark Montgomery đã nghỉ hưu, người từng tham gia hộ tống tàu chở dầu của Mỹ qua eo biển Hormuz năm 1988 trong cuộc chiến Iran-Iraq.

Đó là mối lo ngại lớn đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ông tìm cách biện minh cho cuộc chiến tranh với Iran trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 trước các cử tri Mỹ đang mệt mỏi vì lạm phát và phải đối mặt với giá xăng gần 4 đô la một gallon. Các nhà phân tích cho biết, giá năng lượng dự kiến sẽ không hoàn toàn đảo chiều cho đến khi tuyến đường thủy này được mở cửa.

Ông Trump đã không đưa ra cam kết rõ ràng về sự tham gia của Mỹ, ban đầu nói rằng Hải quân Mỹ sẽ hộ tống các tàu khi cần thiết, sau đó gần đây lại nói rằng các quốc gia khác nên dẫn đầu nỗ lực này. Iran đã chặn hầu hết các tàu khỏi điểm nghẽn hàng hải kể từ khi các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu vào ngày 28/2.

Một nghị sĩ Iran cho biết với truyền thông nhà nước tuần trước rằng Iran đang xem xét đề xuất thu phí đối với các tàu muốn sử dụng eo biển này.

Vũng lầy Hormuz

Chiến dịch của Mỹ nhằm bảo vệ hoạt động vận tải biển Biển Đỏ trước lực lượng Houthi được khởi động vào tháng 12/2023, với sự tham gia của các quốc gia châu Âu vài tháng sau đó. Các đồng minh đã bắn hạ hàng trăm máy bay không người lái và tên lửa, nhưng lực lượng Houthi vẫn đánh chìm bốn tàu trong khoảng thời gian từ năm 2024 đến năm 2025. Hiện nay, các hãng vận tải phần lớn tránh tuyến đường này, nơi từng chiếm 12% thương mại thế giới, và lựa chọn hành trình dài hơn vòng qua Sừng châu Phi.

Vùng nguy hiểm xung quanh eo biển Hormuz lớn hơn gấp năm lần so với khu vực tấn công của lực lượng Houthi xung quanh eo biển Bab el-Mandeb đổ ra Biển Đỏ. Không giống như lực lượng Houthi, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) là một lực lượng quân sự chuyên nghiệp với các nhà máy sản xuất vũ khí riêng và nguồn tài chính dồi dào.

Việc hộ tống eo biển sẽ cần tới hàng chục tàu chiến lớn như tàu khu trục, được hỗ trợ bởi máy bay phản lực, máy bay không người lái và trực thăng để khắc phục những hạn chế do thiếu không gian cơ động, một số chuyên gia quân sự cho biết. Việc bảo vệ trên không sẽ rất quan trọng để chống lại máy bay không người lái cũng như các tàu có người lái hoặc không người lái chở chất nổ có thể dễ dàng trà trộn vào giao thông đường biển.

Các nhà phân tích của SSY cho biết: "Tàu khu trục có thể đánh chặn tên lửa nhưng không thể đồng thời rà phá thủy lôi, chống lại các đàn tàu không người lái từ nhiều hướng và xử lý sự cố gây nhiễu GPS".

Các nhà phân tích tin rằng lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có các kho tên lửa và máy bay không người lái được giấu kín trong các tòa nhà và hang động dọc theo hàng trăm dặm bờ biển dốc và nhiều núi. Ở một số nơi, bờ biển rất gần tàu thuyền đến mức máy bay không người lái có thể tấn công một con tàu chỉ trong vòng 5 đến 10 phút, các chuyên gia cho biết.

"Có tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái, thủy lôi, và ngay cả khi bạn có thể phá hủy ba loại vũ khí đó, vẫn có những vụ tấn công tự sát", Adel Bakawan, giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông và Bắc Phi của châu Âu, cho biết.

Thủy lôi và tàu ngầm mini được trang bị vũ khí hạng nặng là mối đe dọa mà Mỹ chưa từng gặp phải ở Biển Đỏ, theo lời Tom Sharpe, một chỉ huy hải quân hoàng gia đã nghỉ hưu. Ông cho rằng việc đối phó với những mối đe dọa đó có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

"Nếu (người Mỹ) mất một tàu khu trục trong vụ này... thì mọi tính toán sẽ thay đổi", Sharpe nói, đề cập đến khả năng có người thiệt mạng trong số các thủy thủ Mỹ.

Không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy Iran đã rải thủy lôi ở eo biển này, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết hồi đầu tháng này, sau khi có báo cáo rằng Iran đã triển khai khoảng một chục quả thủy lôi trong tuyến đường thủy này.

Bryan Clark, chuyên gia về chiến tranh tự động tại Viện Hudson, cho biết sự kết hợp giữa rà phá bom mìn, hộ tống quân sự và tuần tra trên không cuối cùng sẽ giúp giao thông qua eo biển hoạt động trở lại. "Có thể bạn sẽ phải làm điều đó trong nhiều tháng trước khi cuối cùng làm suy yếu được mối đe dọa từ IRGC", ông Clark nói.