Ông Trump tuyên bố Nga - Ukraine đạt thỏa thuận ngừng bắn năng lượng

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật bất ngờ tuyên bố Nga và Ukraine đạt được thỏa thuận ngừng bắn đối với các cơ sở năng lượng, cho biết thỏa thuận có hiệu lực ngay lập tức. Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói ông vẫn đang chờ các chi tiết của thỏa thuận.

Moscow chưa đưa ra phản hồi về tuyên bố ngừng bắn này. Tuyên bố được đưa ra sau nhiều ngày ông Trump gây sức ép mạnh mẽ, yêu cầu Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông Trump cho rằng những cuộc tấn công này khiến giá dầu diesel tăng cao, gây bất lợi cho đảng Cộng hòa của ông trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng tới.

Quan hệ giữa hai bên xấu đi đáng kể sau khi hôm thứ Bảy, ông Trump cảnh báo ông Zelensky rằng nhà lãnh đạo Ukraine “tốt nhất là phải chấm dứt ngay” các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời kêu gọi người Ukraine thay thế nhà lãnh đạo của mình thông qua một cuộc bầu cử mới. Ông Trump cho rằng ông Zelensky đã bỏ lỡ nhiều cơ hội đạt được thỏa thuận với Moscow.

Trong bài đăng trên nền tảng Truth Social hôm Chủ nhật, ông Trump bất ngờ tuyên bố Ukraine và Nga đã nhất trí về một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

“Lệnh NGỪNG BẮN NĂNG LƯỢNG trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine có hiệu lực ngay lập tức. Cả hai bên đã đồng ý. Không được vi phạm!”, ông Trump viết.

Giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao

Ông Trump, người đang bị chỉ trích rộng rãi vì cuộc chiến tại Iran khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng mạnh, từng tuyên bố đạt được một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng tại Ukraine vào giữa tháng 9. Tuy nhiên, cả hai bên đều chưa bao giờ xác nhận đã đạt được thỏa thuận như vậy.

Một người am hiểu tình hình cho biết Mỹ đã đe dọa cắt chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine, đồng thời ngừng hỗ trợ mua sắm vũ khí thông qua cơ chế Danh sách các nhu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL), nhằm gây sức ép buộc Kyiv chấm dứt các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Nga. Những lời đe dọa này trước đó đã được Financial Times đưa tin.

Người này cho biết thêm ông Zelensky đang trao đổi với các nhà lãnh đạo châu Âu về cách hạ nhiệt căng thẳng với ông Trump.

Nhà Trắng chưa lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.

Ông Zelensky cho biết đã thảo luận về tuyên bố ngừng bắn của ông Trump với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Thủ tướng Canada Mark Carney và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb.

“Ukraine ủng hộ lệnh ngừng bắn và điều quan trọng là Nga cũng phải ủng hộ. Chúng tôi đang chờ các chi tiết từ phía Mỹ”, ông viết trên Telegram.

Trong bài phát biểu video buổi tối, ông Zelensky cho biết các lực lượng Nga vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc không kích nhằm vào hạ tầng năng lượng, trong đó có cuộc tấn công vào một tổ hợp nhiệt điện và sưởi ấm kết hợp tại Kharkiv, thành phố lớn thứ hai của Ukraine. Một quan chức Ukraine xác nhận cuộc tấn công xảy ra sau khi ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn.

Vài giờ trước đó, ông Zelensky đã phản đối sức ép từ Mỹ yêu cầu Ukraine đơn phương chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông nhắc lại lập trường lâu nay của Kyiv rằng Ukraine chỉ sẵn sàng làm như vậy nếu Tổng thống Nga Vladimir Putin đình chỉ các cuộc tấn công của Nga nhằm vào hạ tầng điện lực Ukraine.

Đề xuất tổ chức bầu cử

Ông Trump cũng kêu gọi tổ chức bầu cử tại Ukraine, vốn bị đình chỉ kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự toàn diện vào năm 2022. Đáp lại, ông Zelensky cho biết sẽ tổ chức bỏ phiếu nếu ông Putin đồng ý với lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày.

Ông Zelensky nói người Ukraine có quyền lựa chọn nhà lãnh đạo của mình, nhưng nhấn mạnh giao tranh cần phải chấm dứt trước tiên. Luật pháp Ukraine cấm tổ chức bầu cử trong thời gian áp dụng thiết quân luật vì lý do an ninh.

“Xin hãy nói với ông Putin rằng hãy cho chúng tôi hai tháng, 60 ngày ngừng bắn hoàn toàn, 60 ngày, và chúng tôi sẽ tổ chức bầu cử”, ông Zelensky nói.

Nhà lãnh đạo Ukraine bác bỏ quan điểm cho rằng ông phải chịu trách nhiệm về việc giá năng lượng tăng cao, đồng thời cho rằng “tất cả mọi người trên thế giới” đều biết cuộc chiến tại Trung Đông là yếu tố tác động lớn hơn.

Giá dầu diesel toàn cầu tăng mạnh sau khi cuộc chiến tại Iran bùng phát hồi tháng 2 đã trở thành vấn đề gây bất lợi về chính trị đối với đảng Cộng hòa của ông Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Đảng Dân chủ đối lập có thể giành quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện của Quốc hội Mỹ.

Hôm thứ Bảy, ông Zelensky đã tức giận phản ứng trước thông báo của ông Trump về một thỏa thuận cung cấp dầu diesel với Nga, cho rằng thỏa thuận này sẽ khuyến khích Moscow gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine và khiến nhiều người thiệt mạng hơn.

Theo các điều khoản mà ông Trump công bố hôm thứ Sáu, Nga sẽ ngay lập tức cung cấp thêm hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, tương đương khoảng 2,25 triệu thùng nhiên liệu. Mỹ hiện xuất khẩu khoảng 1,5 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày.

Một số nghị sĩ Mỹ cũng chỉ trích thỏa thuận cung cấp dầu diesel này.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thành viên đảng Cộng hòa đại diện bang North Carolina, cho rằng thỏa thuận cung cấp dầu diesel với Nga có thể là bất hợp pháp và sẽ đặt tính mạng người Mỹ vào tình thế nguy hiểm.

Trên đường phố Kyiv, một số cư dân bày tỏ sự tức giận trước gợi ý của ông Trump rằng Ukraine nên tìm một nhà lãnh đạo mới sẵn sàng đạt thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

“Không ai có quyền bảo chúng tôi phải làm gì, đặc biệt là khi không thể tổ chức bầu cử trong thời chiến”, Sabina, một giáo viên tiểu học 40 tuổi, nói. Bà mô tả những phát biểu của ông Trump là “sự phản bội từ các đối tác của chúng tôi”.

Các quan chức Ukraine cho biết những cuộc tấn công mới của Nga hôm Chủ nhật đã khiến ba người thiệt mạng bên ngoài một cửa hàng tạp hóa ở Kharkiv và ba người khác thiệt mạng tại thành phố Ivano-Frankivsk, miền tây Ukraine.

Moldova, quốc gia có biên giới phía tây với Ukraine, cũng thông báo về một vụ xâm nhập mới của các thiết bị bay không người lái mà giới chức nước này cho là của Nga. Các thiết bị này rơi xuống khu vực chỉ cách thủ đô Chisinau khoảng 35 km.

Bình An