Lệnh ngừng bắn ở Iran ảnh hưởng ra sao tới châu Phi?

Người dân Iran ăn mừng lệnh ngừng bắn. (Ảnh: AFP)

Thực vậy, tờ Le Pays phân tích: “Thỏa thuận ngừng bắn này, dù vẫn còn rất mong manh trong bầu không khí căng thẳng nặng nề, vẫn là một bước tiến quan trọng hướng tới hạ nhiệt xung đột, bảo vệ dân thường và khôi phục đối thoại mang tính xây dựng. Tại châu Phi, tin tức này được đón nhận với niềm vui và hy vọng”, nhật báo ở Ouagadougou nhấn mạnh.

“Bởi lẽ, nếu lệnh ngừng bắn này được các bên xung đột tuân thủ thiện chí, nó sẽ là “liều oxy” cho nhiều quốc gia trên lục địa vốn đã bắt đầu hứng chịu trực tiếp những ảnh hưởng của cuộc chiến. Làn sóng chấn động toàn cầu đã lan tới Kenya, Ai Cập, Nam Phi, Nigeria, Senegal, Benin, Mali, chỉ kể một số nước. Ở phần lớn các quốc gia này, giá nhiên liệu - yếu tố thiết yếu và sống còn đối với hoạt động kinh tế - đã lập tức tăng. Thực tế, châu Phi đã bị cuốn vào cuộc xung đột này dù nó diễn ra cách xa biên giới của mình”, tờ Le Pays nhận định.

Giới nghiêm và tình trạng khẩn cấp

Ví dụ tại Ai Cập, nơi chính phủ đã ban bố lệnh giới nghiêm nhằm giảm chi phí năng lượng tại khu trung tâm Cairo. “Bị gián đoạn nguồn dầu từ Kuwait và khí đốt từ Israel trong suốt một tháng, quốc gia này buộc phải áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng”, Le Monde Afrique cho biết, “trong đó có việc yêu cầu đóng cửa nhà hàng, quán cà phê và trung tâm thương mại từ 21 giờ vào các ngày trong tuần”.

Cần nói thêm rằng “chi phí nhập khẩu khí tự nhiên đã tăng gấp ba kể từ tháng 1, còn hóa đơn dầu mỏ thì tăng hơn gấp đôi”, kéo theo “giá rau quả tăng vọt ngay lập tức do chi phí vận chuyển leo thang”. Và nếu lệnh ngừng bắn được duy trì, những ảnh hưởng tích cực của nó cũng sẽ cần thời gian mới phát huy.

Một ví dụ khác tại Madagascar, nơi chính phủ ngày 8/4, đã ban bố tình trạng khẩn cấp năng lượng. “Chưa từng có”, tờ L’Express nhận định, đồng thời nói thêm: “Người dân sẽ phải đối mặt với việc phân phối hạn chế nhiên liệu, nước và điện. Chúng ta sẽ phải chịu đựng. Đất nước sẽ ít nhiều bị tê liệt”.

Mùa màng bị đe dọa?

Đối với phân bón - yếu tố thiết yếu cho nông nghiệp của lục địa - thì “đã quá muộn”, trang Afrik.com thở dài. Năm tuần gián đoạn đã làm rối loạn nguồn cung phân bón đúng vào thời điểm tệ nhất của lịch nông nghiệp. Vụ mùa năm 2026 trên khắp châu Phi đang bị đe dọa. Và ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, tình hình cũng không thay đổi.

“Cú sốc này xảy ra vào thời điểm tồi tệ nhất đối với châu Phi”, Afrik.com giải thích. “Ở Đông Phi, mùa mưa lớn bắt đầu từ tháng 3 - đây là thời điểm nông dân Kenya, Tanzania và Somalia gieo trồng ngô, loại cây lương thực chủ lực của lục địa. Phân bón đặt từ vùng Vịnh đã không bao giờ được giao. Ở Tây Phi, rủi ro đến muộn hơn nhưng không kém phần nghiêm trọng. Vụ gieo trồng chính (tháng 6-7) tại Nigeria và khu vực Sahel chưa bắt đầu, nhưng các đơn hàng vật tư lẽ ra đã phải được đặt trong thời gian bị gián đoạn”, cơ quan nói thêm.

Một lệnh đình chiến rất mong manh

Vậy lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có trụ vững không? Các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu ngày mai tại Pakistan có mang lại kết quả không? Chưa có gì chắc chắn.

Ít nhất đó là quan điểm của trang Le 360 (Ma-rốc): “Việc chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch giữa Mỹ, Israel và Iran chưa thể xảy ra sớm”, bởi “những khác biệt trong cách tiếp cận giữa các bên là sâu sắc và gần như không thể dung hòa. Phía thứ nhất yêu cầu Iran đầu hàng vô điều kiện ở ít nhất ba mục tiêu xung đột: Hạt nhân, tên lửa đạn đạo và các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Phía còn lại đòi tháo dỡ các căn cứ của Mỹ, thiết lập cơ chế thu phí thường trực và linh hoạt tại eo biển Hormuz, cùng với những khoản bồi thường xung đột khổng lồ”.

Và Le 360 kết luận: “Chính vì hai cách nhìn này dường như không thể dung hòa nên mọi nỗ lực trung gian hòa giải vào lúc này đều tỏ ra vừa vô ích vừa không cần thiết”.

Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất lệnh ngừng bắn vào cơ sở năng lượng giữa Nga và Ukraine

[VIDEO] Tình hình eo biển Hormuz sau thỏa thuận ngừng bắn

Nh.Thạch

AFP