Kazakhstan cáo buộc các tập đoàn dầu khí lớn tham nhũng hơn 10 tỷ USD

Kazakhstan cáo buộc trong một vụ kiện trọng tài mật rằng một số tập đoàn dầu mỏ quốc tế lớn nhất tham gia phát triển mỏ dầu khổng lồ Kashagan đã trao các hợp đồng trị giá 10,7 tỷ USD với những khoản chi phí bị đội lên một cách thiếu căn cứ hoặc thông qua hối lộ, theo nhóm phóng viên của Hiệp hội các nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ) đưa tin mới đây.

Mỏ dầu Kashagan được phát triển bởi liên danh North Caspian Project, gồm các tập đoàn dầu khí quốc tế lớn và công ty dầu khí quốc doanh Kazakhstan KazMunayGas. Các cổ đông trong liên danh gồm KazMunayGas, Eni, Shell, ExxonMobil, TotalEnergies, CNPC của Trung Quốc và INPEX Ltd. của Nhật Bản.

Theo ICIJ, Chính phủ Kazakhstan cáo buộc rằng liên danh Kashagan đã trao khoảng một chục hợp đồng trong những năm 2000 với các khoản chi phí cao một cách thiếu căn cứ, hoặc các hợp đồng này bị ảnh hưởng bởi hành vi hối lộ và giao dịch vụ lợi.

Đơn kiện đã được đăng ký tại Tòa Trọng tài Thường trực ở The Hague, song hội đồng trọng tài vẫn chưa đưa ra bất kỳ phán quyết nào về các cáo buộc tham nhũng, theo những người nắm rõ vụ việc nói với ICIJ.

Đây là cáo buộc nghiêm trọng nhất nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn trong cuộc tranh chấp pháp lý kéo dài nhiều năm giữa Kazakhstan và liên danh Kashagan, xoay quanh tình trạng đội chi phí, chậm tiến độ dự án và thiệt hại môi trường tại Kashagan.

Cáo buộc về các hợp đồng có dấu hiệu sai phạm là một phần trong yêu cầu bồi thường lớn hơn, trị giá 160 tỷ USD, mà Kazakhstan đưa ra nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn liên quan đến sản lượng và lợi nhuận bị mất cũng như những thiệt hại về môi trường.

Kazakhstan đang theo đuổi một số vụ trọng tài với tổng giá trị yêu cầu bồi thường lên tới 166 tỷ USD đối với các tập đoàn dầu khí lớn, chủ yếu liên quan đến khoản doanh thu bị mất do những chậm trễ tại mỏ Kashagan.

Những tranh chấp kéo dài nhiều năm đã khiến Shell tạm dừng đầu tư tại Kazakhstan.

"Chúng tôi thất vọng vì chưa thể thấy sự đồng thuận giữa các đối tác trong liên doanh và chính phủ về một số vấn đề này. Điều đó ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng của chúng tôi trong việc tiếp tục đầu tư tại Kazakhstan. Vì vậy, chúng tôi đang thận trọng theo dõi tình hình", Tổng giám đốc điều hành Shell Wael Sawan nói với các nhà phân tích trong một cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hồi đầu năm.

"Chúng tôi cho rằng Kazakhstan vẫn còn rất nhiều cơ hội đầu tư tiềm năng, nhưng chúng tôi sẽ tạm thời chờ đợi cho đến khi có được cái nhìn rõ ràng hơn về hướng đi của các vấn đề này", ông nói thêm.

Bình An