Iran và Mỹ đạt thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio tại cuộc họp nội các ngày 27/5.

Theo nguồn tin của Reuters, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận hôm thứ Năm nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn và dỡ bỏ các hạn chế đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa phê chuẩn thỏa thuận này, trong khi truyền thông nhà nước Iran cho biết văn bản vẫn chưa được hoàn tất.

Theo bốn nguồn thạo tin, thỏa thuận sẽ kéo dài lệnh đình chiến thêm 60 ngày và cho phép tàu thuyền lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này trong lúc các nhà đàm phán tiếp tục xử lý những vấn đề khó khăn như chương trình hạt nhân của Iran. Nếu được lãnh đạo tại Washington và Tehran thông qua, đây sẽ là bước tiến lớn nhất hướng tới hòa bình kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2.

Thông tin về khả năng đạt được thỏa thuận xuất hiện sau một loạt các vụ tấn công đáp trả lẫn nhau giữa hai nước, đánh dấu diễn biến căng thẳng mới nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi đầu tháng 4.

Các nguồn tin cho biết ông Trump hiện chưa phê duyệt thỏa thuận. Iran cũng chưa bình luận về thông tin liên quan đến dự thảo này, vốn được Axios đưa tin đầu tiên.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời một nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán cho biết nội dung thỏa thuận vẫn chưa được hoàn thiện hoặc xác nhận chính thức. "Chúng tôi vẫn chưa đến đích, nhưng đã rất gần và sẽ tiếp tục làm việc để đạt được điều đó", Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với các phóng viên tại Washington.

"Tôi không thể đảm bảo chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận, nhưng lúc này tôi cảm thấy khá lạc quan", ông Vance nói thêm.

Chính quyền Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố rằng một thỏa thuận chấm dứt xung đột đã ở rất gần, song Iran thường xuyên bác bỏ hoặc giảm nhẹ các tuyên bố đó.

Theo dự thảo, thỏa thuận sẽ cho phép hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz diễn ra không hạn chế, đồng thời yêu cầu Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran. Washington cũng sẽ nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Tehran.

Thông tin này đã khiến giá dầu giảm do kỳ vọng eo biển Hormuz có thể được mở lại hoàn toàn.

Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng của họ đã bắn hạ năm máy bay không người lái tấn công của Iran và phá hủy một trạm điều khiển mặt đất tại thành phố cảng Bandar Abbas, nơi chuẩn bị phóng chiếc UAV thứ sáu. Trong khi đó, lực lượng Kuwait đã đánh chặn một tên lửa đạn đạo nhằm vào nước này, nơi đặt một căn cứ quân sự lớn của Mỹ.

Một quan chức Mỹ cũng khẳng định không có máy bay Mỹ nào bị bắn hạ gần Bushehr, bác bỏ thông tin do truyền hình nhà nước Iran đưa ra trước đó.

Các vụ việc, dù ở quy mô hạn chế, đã cho thấy tính mong manh của các cuộc đàm phán nhằm biến lệnh ngừng bắn hiện tại thành một thỏa thuận lâu dài chấm dứt cuộc chiến kéo dài ba tháng qua, vốn đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.

Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết các cuộc không kích gần đây mang tính phòng vệ và nhằm duy trì lệnh ngừng bắn.

Trong khi đó, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố họ đã nhắm mục tiêu vào căn cứ Mỹ chịu trách nhiệm cho vụ tấn công Bandar Abbas, đồng thời cảnh báo mọi hành động tương tự trong tương lai sẽ phải đối mặt với "phản ứng quyết liệt hơn".

Đợt bùng phát bạo lực mới nhất, lần thứ hai trong tuần này, diễn ra đúng dịp lễ Hồi giáo Eid al-Adha được tổ chức trên khắp khu vực, nơi nhiều quốc gia đang bị cuốn vào cuộc xung đột.

Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian, cho biết Ngoại trưởng Ishaq Dar sẽ gặp Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại Washington vào thứ Sáu, dù ý nghĩa cụ thể của chuyến thăm vẫn chưa rõ ràng.

Ông Trump liên tục tuyên bố từ giữa tháng 3 rằng chiến tranh sắp kết thúc, song hai bên hầu như chưa cho thấy bất kỳ tiến triển công khai nào hướng tới tiếng nói chung. Iran yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng và rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực. Trong khi đó, Washington yêu cầu Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân mà Iran khẳng định chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Iran cũng cho rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào đều phải chấm dứt các cuộc tấn công của đồng minh Mỹ là Israel tại Lebanon, song xung đột ở đó vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Israel cho biết đã nhắm vào cơ sở hạ tầng của lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn tại thành phố Tyre ở miền nam Lebanon, đồng thời tiến hành một cuộc không kích tại thủ đô Beirut.

Giá dầu thế giới bật tăng trong phiên giao dịch ngày thứ Năm ngay sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân của Mỹ nhằm đáp trả cuộc tấn công của Mỹ tại thành phố cảng Bandar Abbas.

Hợp đồng dầu Brent giao sau tăng 1,75 USD, tương đương 1,86%, lên mức 96,04 USD/thùng vào lúc 13h14 GMT. Trong khi đó, hợp đồng Brent giao tháng 8 - hiện có thanh khoản cao hơn - tăng 1,81 USD, tương đương khoảng 2%, lên 94,06 USD/thùng. Hợp đồng giao tháng 7 sẽ đáo hạn vào thứ Sáu. Giá dầu thô WTI của Mỹ tăng 2,08 USD, tương đương 2,35%, lên 90,76 USD/thùng.