Iran ưu tiên tàu từ 4 quốc gia qua eo biển Hormuz

Iran đã miễn trừ các tàu thương mại của bốn quốc gia khỏi các hạn chế trên eo biển Hormuz. (Ảnh: AFP)

Ông Amir Hayat Moghadam, phó chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran, cho biết rằng các tàu từ Ấn Độ, Trung Quốc, Iraq và Qatar được phép đi qua tuyến đường thủy chiến lược này bất chấp những hạn chế áp đặt đối với các tàu khác.

Trong một cuộc phỏng vấn với Cơ quan Thông tấn Sinh viên Iran (ISNA), Moghadam cho biết các trường hợp miễn trừ phản ánh lợi ích chung giữa Tehran và bốn quốc gia này. Ông nói rằng thỏa thuận này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển của các tàu Ấn Độ để Iran có thể nhập khẩu thuốc men từ Ấn Độ, trong khi việc miễn trừ cho các tàu Trung Quốc nhằm mục đích đảm bảo sự ủng hộ chính trị của Bắc Kinh.

Vị nghị sĩ cho biết Iran thu phí quá cảnh từ các tàu của Ấn Độ và Trung Quốc, trong khi các tàu của Qatar được phép đi qua mà không phải trả phí. Ông không làm rõ liệu các tàu của Iraq có phải trả phí hay không. Tuy nhiên, tờ Economic Times đưa tin, dẫn lời những người quen thuộc với vấn đề này, rằng chính phủ Ấn Độ đã không trả phí quá cảnh cho các tàu mà việc đi qua được Bộ Ngoại giao nước này đàm phán.

Vì sao việc miễn trừ này lại quan trọng đối với Ấn Độ?

Quyết định này có ý nghĩa quan trọng đối với Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào các tuyến đường hàng hải qua vùng Vịnh để cung cấp năng lượng và nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu khác.

Theo tờ Hindustan Times, Ấn Độ nhập khẩu gần 90% nhu cầu dầu thô, trong đó khoảng 30% lượng dầu nhập khẩu hiện đang đi qua eo biển Hormuz. Nước này cũng đặc biệt phụ thuộc vào tuyến đường thủy này để vận chuyển khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), với khoảng 90% lượng LPG nhập khẩu đi qua eo biển. Hơn một nửa lượng khí tự nhiên hóa lỏng nhập khẩu từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng đi qua tuyến đường này.

Kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu, Ấn Độ đã đa dạng hóa nguồn mua dầu thô, tăng cường nguồn cung từ các nước bao gồm Nga, Mỹ và Tây Phi. Tuy nhiên, việc gián đoạn liên tục giao thông qua eo biển Hormuz để lại những điểm yếu quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng của nước này, đặc biệt là đối với nhập khẩu khí đốt và phân bón.

Sự gián đoạn vận tải và rủi ro đối với thủy thủ

Eo biển Hormuz, nối liền vịnh Ba Tư với vịnh Oman, là một trong những tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới. Thông thường, tuyến đường này vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Hoạt động vận chuyển hàng hóa qua tuyến đường thủy này đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ ngày 28/2, khi Hoa Kỳ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran, dẫn đến các cuộc tấn công trả đũa. Sau đó, Iran đã hạn chế giao thông hàng hải, trong khi Washington áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran. Một số tàu thuyền phải đối mặt với các yêu cầu kiểm tra an ninh và phí quá cảnh để được phép đi qua.

Tình trạng hỗn loạn này cũng đặt các thủy thủ đoàn thương mại vào tình thế nguy hiểm. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) báo cáo ít nhất 70 vụ tấn công vào tàu thương mại từ đầu cuộc xung đột vào tháng 2 đến tháng 8, dẫn đến cái chết của 19 thủy thủ. Chính quyền Ấn Độ báo cáo có 15 thủy thủ người Ấn Độ nằm trong số những người Ấn Độ thiệt mạng trong cuộc xung đột rộng lớn hơn ở Trung Đông.

Theo các báo cáo của truyền thông Ấn Độ, trong vụ việc mới nhất, một thủy thủ người Ấn Độ đã thiệt mạng trong một vụ tấn công vào tàu thương mại MSV Al Jusufi gần Limah, Oman, hôm đầu tuần này.

Ấn Độ đã nhiều lần kêu gọi giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao và thúc giục tất cả các bên ngừng tấn công vào tàu thương mại và cơ sở hạ tầng dân sự. New Delhi cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải khôi phục hoạt động hàng hải tự do và không bị cản trở trên các tuyến đường thủy quốc tế theo luật pháp quốc tế.

Các ngoại lệ này mang lại một số sự giảm nhẹ cho hoạt động vận chuyển hàng hóa từ bốn quốc gia, nhưng chúng không đồng nghĩa với việc mở cửa hoàn toàn eo biển. Những hạn chế tiếp tục, các mối đe dọa an ninh và sự không chắc chắn về các thỏa thuận vận chuyển vẫn là những rủi ro đối với thương mại toàn cầu và thị trường năng lượng.

Iran sử dụng đảo Qeshm để kiểm soát eo biển Hormuz như thế nào?

UAE cân nhắc kế hoạch xây dựng đường ống thứ ba để tránh eo biển Hormuz

Nguy cơ vòng xoáy xung đột mới giữa Mỹ và Iran

Nh.Thạch

AFP