Iran đe dọa đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb

Mỹ tiếp tục không kích Iran, tái phong tỏa hàng hải

Iran bí mật chuyển 12 triệu thùng dầu trước khi Mỹ tái phong tỏa

Một ngôi làng ven biển Bab el-Mandeb, Yemen. (Ảnh: Reuters)

Khi các cuộc không kích của Mỹ ngày càng lấn sâu vào bên trong Iran và các cuộc tấn công của lực lượng Houthi leo thang cùng lúc, giới phân tích nhận định Tehran đang mở rộng cuộc xung đột và tìm cách gia tăng áp lực lên Washington bằng cách mở rộng mối đe dọa đối với thương mại toàn cầu và nguồn cung năng lượng ra ngoài khu vực vịnh Ba Tư.

Iran đã chứng minh được sức mạnh từ tài sản chiến lược giá trị nhất của mình bằng việc làm gián đoạn lưu thông qua eo biển Hormuz. Giờ đây, quốc gia này dường như đã sẵn sàng mở ra điểm áp lực thứ hai tại Bab el-Mandeb, eo biển hẹp nối Biển Đỏ với Vịnh Aden - tuyến đường mà Ả Rập Xê-út xuất khẩu dầu và một phần lớn lượng vận tải biển toàn cầu đi qua đây.

Ngày 13/5, một quan chức cấp cao của Yemen đã cảnh báo lực lượng vũ trang nước này sẵn sàng đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb - động thái mà ông cho rằng có thể đẩy giá dầu tăng vọt lên mức 200 USD/thùng - nếu Ả Rập Xê-út tiếp tục tấn công Yemen, theo một báo cáo trên trang web Press TV của Iran.

Ông Mohammed al-Farah, thành viên Bộ chính trị của Ansarullah (phong trào kháng chiến Houthi), cho biết Washington đang kích động Ả Rập Xê-út tấn công Yemen và sự khiêu khích như vậy sẽ không bao giờ có lợi cho Mỹ.

"Nếu tình hình hiện tại trở nên tồi tệ hơn, eo biển Bab el-Mandeb và Hormuz sẽ bị đóng cửa. Giá dầu khi đó sẽ tăng vọt lên 200 USD/thùng trong một cú sốc kinh hoàng", ông Mohammed cảnh báo.

Các nhà phân tích nhận định, nếu Hormuz là đòn bẩy chiến lược mạnh mẽ nhất của Tehran, thì Bab el-Mandeb có thể là quân bài dự phòng lớn cuối cùng của họ.

"Iran sẵn sàng đi đến cùng", học giả Trung Đông Fawaz Gerges chia sẻ với Reuters. Ông cho biết Tehran đang chứng minh cho Washington thấy họ có thể đe dọa cả hai eo biển này cùng một lúc, chuyển đổi cuộc xung đột từ một cuộc đối đầu song phương thành một thách thức đối với các tuyến đường biển vốn là bệ đỡ cho thương mại năng lượng toàn cầu.

"Giờ đây (Tehran) đang leo thang cả ở cự ly gần lẫn diện rộng. Thông điệp đưa ra là không chỉ Hormuz, mà cả Bab el-Mandeb cũng đang gặp nguy hiểm".

Giới phân tích cho biết, mối đe dọa không hẳn là việc quay trở lại một cuộc chiến tranh tổng lực ngay lập tức, mà là một "sự dịch chuyển mục tiêu" chậm rãi nhưng không ngừng nghỉ, trong đó mỗi bên đều nâng cao vị thế đặt cược của mình mà không bước qua ranh giới của một cuộc đối đầu trực tiếp.

Khi xung đột lan rộng từ vịnh Ba Tư sang biển Đỏ, mối đe dọa ngày càng lớn đối với thương mại và nguồn cung năng lượng cũng có thể làm tăng áp lực lên cả Washington và Tehran trong việc quay trở lại bàn đàm phán, trước khi hai eo biển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới này trở thành bãi chiến trường định đoạt cuộc xung đột.

Ông Dennis Ross, cựu nhà đàm phán hòa bình Trung Đông của Mỹ, phát biểu từ Washington rằng theo quan điểm của Mỹ, "vấn đề là làm thế nào để thay đổi tính toán của Iran đến mức họ sẵn sàng nói chuyện trở lại, nhưng không chỉ dừng lại ở nói chuyện, mà thực sự là cùng nhau đưa ra một thỏa thuận... có thể chấp nhận được".

Lực lượng Houthi đã chứng minh họ có thể làm nghẽn dòng chảy thương mại toàn cầu qua eo biển Bab el-Mandeb. Sau khi chiến tranh Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này đã tiến hành các cuộc tấn công vào tàu thương mại ở biển Đỏ, tuyên bố mục tiêu của họ là các tàu liên quan đến Israel nhằm ủng hộ người Palestine.

Chiến dịch này đã buộc các công ty vận tải biển lớn phải định tuyến lại các con tàu đi vòng qua Nam Phi, làm tăng chi phí vận chuyển, đồng thời châm ngòi cho các cuộc không kích của Mỹ và Anh, cũng như hình thành một liên minh hải quân đa quốc gia để bảo vệ hoạt động hàng hải.

Yến Anh