Indonesia: Điều tra nhiều công ty cung cấp nguyên liệu sinh học

Các công ty Indonesia đang bị điều tra vì nghi gian lận liên quan đến dầu cọ đã cung cấp nguyên liệu cho các nhà khai thác nhiên liệu sinh học châu Âu. (Ảnh: AFP)

Theo các chuyên gia, những tiết lộ này làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về chuỗi cung ứng của ngành nhiên liệu sinh học. Vụ việc diễn ra trong bối cảnh từ lâu đã có nhiều cáo buộc gian lận liên quan đến các sản phẩm từ dầu cọ được dùng làm nguyên liệu sản xuất nhiên liệu.

Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy Eni, Neste - công ty Phần Lan dẫn đầu trong lĩnh vực nhiên liệu hàng không bền vững - hoặc các doanh nghiệp khách hàng khác của những công ty Indonesia bị điều tra đã biết hoặc tham gia vào hành vi gian lận.

Theo cơ quan tư pháp Indonesia, một số doanh nghiệp địa phương và quan chức chính phủ đã thông đồng với nhau, nhận hối lộ để ghi nhãn dầu cọ thành một loại phụ phẩm có tên Palm Oil Mill Effluent (POME) - tức chất thải lỏng từ các nhà máy chế biến dầu cọ.

Đối với Indonesia, thiệt hại về nguồn thu thuế lên tới hàng triệu USD, bởi thuế áp đối với các sản phẩm được ghi nhãn POME thấp hơn so với thuế đối với dầu cọ.

Đối với người tiêu dùng, vụ việc cũng làm dấy lên nghi ngờ về các cam kết phát triển bền vững, bởi dầu cọ từ lâu đã gắn liền với tình trạng phá rừng.

Dù Eni và Neste đã chính thức loại dầu cọ khỏi chuỗi cung ứng của mình, cả hai công ty vẫn từng nhận nhiều lô hàng từ các doanh nghiệp Indonesia bị cáo buộc gắn nhãn dầu cọ là POME.

Theo các chuyên gia, vụ gian lận bị nghi ngờ này cho thấy những lỗ hổng trong việc giám sát ngành, trong bối cảnh Liên minh châu Âu (EU) sẽ cấm sử dụng dầu cọ trong nhiên liệu sinh học từ năm 2030. “EU đã đúng khi quyết định loại bỏ dần nhiên liệu sinh học từ dầu cọ vào năm 2019 do liên quan đến nạn phá rừng”, ông Cian Delaney, thuộc tổ chức môi trường Transport and Environment (T&E), nhận định.

“Nhưng việc che giấu dầu cọ dưới nhãn POME lại quá dễ dàng đối với các nhà cung cấp và thương nhân. Rõ ràng quy trình kiểm tra và chứng nhận đối với các lô hàng nhập khẩu này đang có vấn đề”, ông Delaney nói thêm.

Nghi vấn gian lận kéo dài

Eni cho biết họ không có hợp đồng trực tiếp với các công ty bị cáo buộc và các lô hàng của họ được nhận thông qua một nhà cung cấp được phê duyệt. Nhà cung cấp này đã “ngay lập tức đình chỉ mọi hoạt động với các công ty liên quan đến cuộc điều tra”. Nhà cung cấp nói trên là Enviq đã không bình luận về vấn đề này.

Về phần mình, Neste cho biết đã yêu cầu nhà cung cấp loại các doanh nghiệp liên quan khỏi chuỗi cung ứng của mình.

Neste cũng cho biết tất cả các lô hàng liên quan đến những nhà cung cấp nằm trong cuộc điều tra tại Indonesia đều đã được các chuyên gia độc lập lấy mẫu kiểm tra trước đó và xác nhận rằng chúng “đáp ứng các tiêu chuẩn đối với nguyên liệu có nguồn gốc từ chất thải của ngành dầu cọ”.

Indonesia từ lâu đã nghi ngờ có gian lận liên quan đến các sản phẩm POME, và năm ngoái nước này đã tạm thời hạn chế xuất khẩu sau khi dữ liệu thương mại cho thấy khối lượng xuất khẩu vượt xa nguồn cung ước tính có thể có.

Tháng trước, 11 người - trong đó có các nhân viên hải quan - đã bị bắt với cáo buộc lừa đảo hải quan, gây thất thu hàng triệu USD tiền thuế trong giai đoạn 2022-2024.

Dù Văn phòng Tổng công tố Indonesia không công bố danh tính những người bị bắt và các công ty liên quan, AFP cùng với hãng truyền thông điều tra độc lập SourceMaterial đã xác định được danh tính của ba người liên quan. Kết quả này cũng được một nguồn tin trong Văn phòng Tổng công tố xác nhận.

Trong số đó có TNY, cổ đông của Green Product International và là Giám đốc của một công ty chỉ được nêu bằng tên viết tắt TEO.

Thực tế, đây là một nghi phạm tên Tony, Giám đốc Tanimas Edible Oil và đồng thời là cổ đông của Green Product International - giống nhiều người Indonesia khác, ông chỉ sử dụng một tên.

Green Product International đã thực hiện nhiều lô hàng sản phẩm được ghi nhãn POME gửi cho Eni và Neste trong giai đoạn 2023-2024. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng về bản chất chính xác của các lô hàng này. Khi được AFP liên hệ, Green Product International cũng không phản hồi.

Hai công ty khác cũng được xác định gồm Surya Inti Primakarya, có Giám đốc Van Ricardo đã bị bắt, và Bumi Mulia Makmur, có Giám đốc Erwin cũng bị bắt giữ. Theo Văn phòng Tổng công tố, cả ba nghi phạm này hiện vẫn đang bị tạm giam.

Nghi vấn ghi nhãn sai

Theo Eni, công ty xử lý các lô hàng của họ được chứng nhận bởi International Sustainability and Carbon Certification (ISCC) - một tổ chức được EU công nhận để chứng nhận nhập khẩu các sản phẩm từ dầu cọ.

Một người phát ngôn của ISCC cho biết Surya Inti Primakarya hiện “đang bị loại khỏi quá trình tái chứng nhận”, còn Bumi Mulia Makmur “đã từng bị loại trước đó”.

Trong khi đó, Green Product International vẫn đang sở hữu chứng nhận còn hiệu lực, theo dữ liệu trong sổ đăng ký của ISCC.

Ngoài ra, các công ty khác cũng gián tiếp nhận nguồn cung từ Green Product International, bao gồm nhà giao dịch Thụy Sĩ Kolmar, tập đoàn dầu khí Tây Ban Nha Repsol và công ty Mỹ Cargill. Kolmar chưa đưa ra phản hồi chính thức, còn Repsol và Cargill cũng chưa trả lời các yêu cầu bình luận.

Một số phân tích cho thấy lượng sản phẩm POME được sử dụng tại Liên minh châu Âu và Anh vượt quá nguồn cung toàn cầu có thể có, làm dấy lên nghi ngờ về tình trạng ghi nhãn sai trên diện rộng, dù một số nhóm trong ngành đã bác bỏ các tính toán này.

Ireland đã chấm dứt các ưu đãi khuyến khích sử dụng POME trong nhiên liệu sinh học, và Đức cũng sẽ làm điều tương tự từ năm tới.

Theo James Cogan, phụ trách chính sách công tại Clonbio - một nhà khai thác nhiên liệu sinh học của Ireland chỉ mua nguyên liệu trong EU - việc kiểm tra nguồn gốc quá nhiều vấn đề đến mức người mua và cơ quan quản lý nên cảnh giác với bất kỳ lô hàng nào được ghi nhãn POME. “Tôi thách thức bất kỳ nhà chế biến POME hoặc nhiên liệu sinh học từ POME nào công bố khối lượng, nguồn cung và hồ sơ tài liệu của họ để cho phép công chúng và các tổ chức độc lập kiểm tra”, ông nói.

Interpol phát lệnh truy nã đỏ đối với "ông trùm" dầu mỏ Indonesia

Indonesia tuyên án 9 người trong vụ tham nhũng lớn liên quan Pertamina

Chìm tàu tại eo biển Hormuz, 3 thủy thủ Indonesia mất tích

Nh.Thạch

AFP