Giá dầu hôm nay (14/9): Nhịp tăng rất mạnh

Trong phiên gần nhất, Brent chốt ở 104,61 USD/thùng, còn WTI ở 100,05 USD/thùng, sau khi từng tăng cao hơn trong phiên. Tính cả tuần, Brent tăng khoảng 8%, đánh dấu tuần tăng mạnh nhất trong nhiều tháng khi thị trường ngày càng lo ngại về khả năng nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn kéo dài.

Điểm đáng chú ý trong diễn biến những giờ qua là thị trường dầu không còn chỉ phản ứng với rủi ro tại eo biển Hormuz, mà đang phải định giá một cú sốc nguồn cung có phạm vi rộng hơn. Ả Rập Xê-út đã phải đóng tuyến đường ống Đông - Tây sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Đây là tuyến vận chuyển dầu chiến lược đưa khoảng 4 triệu thùng/ngày, tương đương gần 4% nguồn cung dầu toàn cầu, tới cảng Yanbu bên Biển Đỏ, qua đó giúp Ả Rập Xê-út giảm phụ thuộc vào Hormuz. Nếu tuyến đường ống không thể sớm hoạt động trở lại, lượng dầu xuất khẩu của Ả Rập Xê-út có nguy cơ giảm đáng kể.

Đây chính là yếu tố khiến đà tăng của giá dầu hiện nay có tính chất khác so với những đợt tăng trước. Khi Hormuz bị hạn chế, thị trường vẫn còn kỳ vọng các tuyến xuất khẩu thay thế của Ả Rập Xê-út có thể duy trì một phần dòng chảy. Nhưng việc tuyến đường ống Đông - Tây tiếp tục bị đình trệ khiến một trong những van an toàn quan trọng nhất của thị trường dầu toàn cầu cũng bị đe dọa. Hãng Reuters cho biết lượng dầu dự trữ tại Yanbu chỉ đủ duy trì xuất khẩu trong khoảng 5-7 ngày, đồng nghĩa thị trường có thể đối mặt với một cú sốc mới nếu hoạt động sửa chữa kéo dài.

Trong khi đó, tình hình tại Hormuz tiếp tục diễn biến xấu. Một tàu thương mại đã bị tấn công trong khu vực, trong khi Iran vẫn duy trì quan điểm rằng việc mở cửa hoàn toàn tuyến hàng hải chiến lược này phải gắn với những điều kiện chính trị do Tehran đưa ra. Một tàu hàng Iran cũng bị trúng đạn gần đảo Qeshm, khiến ít nhất một người thiệt mạng. Những sự cố liên tiếp này làm gia tăng chi phí bảo hiểm, cước vận tải và rủi ro đối với các chủ tàu, qua đó khiến nhiều doanh nghiệp càng thận trọng trong việc đưa tàu qua Hormuz.

Một mặt trận khác cũng đang gây sức ép lên thị trường là Bab el-Mandeb. Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn đã tiến vào đảo Perim, vị trí chiến lược nằm ngay cửa ngõ Biển Đỏ. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng nếu xung đột tiếp tục lan rộng, cả hai tuyến hàng hải quan trọng của khu vực là Hormuz và Bab el-Mandeb đều có thể chịu ảnh hưởng, buộc tàu chở dầu phải chuyển hướng, kéo dài hành trình và đẩy chi phí vận tải lên cao.

Đáng chú ý, phản ứng của giá dầu trong phiên gần nhất cho thấy thị trường vẫn cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ tín hiệu ngoại giao nào. Giá dầu đã có lúc giảm sau thông tin về khả năng Mỹ và Iran tìm kiếm một giải pháp liên quan đến Hormuz, trước khi quay trở lại vùng trên 100 USD/thùng. Điều đó cho thấy giới giao dịch hiện không coi các tín hiệu ngoại giao là đủ mạnh để đảo ngược xu hướng, bởi rủi ro vật chất đối với nguồn cung đang diễn ra ngay trên thực địa.

Một yếu tố khác đáng quan tâm là thị trường sản phẩm dầu đang chịu sức ép thậm chí lớn hơn dầu thô. Giá diesel bình quân tại Mỹ đã vượt 6 USD/gallon và lập kỷ lục mới, phản ánh tác động của tình trạng gián đoạn vận tải ở vùng Vịnh kết hợp với các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở lọc dầu của Nga. Điều này cho thấy cú sốc năng lượng đang bắt đầu truyền từ dầu thô sang các sản phẩm nhiên liệu, làm tăng nguy cơ lạm phát và gây thêm áp lực lên chính sách tiền tệ.

Trên thực tế, đà tăng cũng đang đứng trước một rủi ro lớn: nếu các cuộc đàm phán tại Oman đạt được thỏa thuận thực chất về an toàn hàng hải và khôi phục dòng tàu qua Hormuz, một phần "phí rủi ro địa chính trị" có thể nhanh chóng biến mất. Đây chính là lý do giá dầu có thể biến động rất mạnh theo từng thông tin ngoại giao trong những phiên tới.

Nhìn tổng thể, thị trường dầu hiện đang chuyển từ trạng thái "lo ngại gián đoạn nguồn cung" sang "định giá một phần nguồn cung thực sự bị mất".

Bình An