Đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ, Washington ra lệnh phong tỏa các cảng Iran

(Ảnh minh họa)

Quân đội Mỹ đã thông báo sẽ bắt đầu phong tỏa tất cả các cảng của Iran vào thứ Hai, động thái mới nhất nhằm gia tăng áp lực lên Tehran sau khi các cuộc đàm phán hòa bình kéo dài tại Pakistan kết thúc mà không đạt được thỏa thuận.

Trong một tuyên bố tối Chủ nhật, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lệnh phong tỏa sẽ áp dụng đối với "tất cả hoạt động hàng hải ra vào các cảng của Iran" kể từ 10 giờ sáng theo giờ miền Đông (14:00 GMT) ngày 13/4. Điều này bao gồm tàu thuyền của mọi quốc gia đi vào hoặc rời khỏi các cảng và vùng ven biển của Iran, gồm cả khu vực vịnh Ba Tư và vịnh Oman.

Tuy nhiên, CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ "sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran", cho thấy có sự thu hẹp so với tuyên bố trước đó của Tổng thống Donald Trump về việc phong tỏa toàn bộ eo biển và truy đuổi các tàu trả phí cho Iran.

"Có rất nhiều câu hỏi đặt ra", phóng viên Heidi Zhou-Castro của Al Jazeera tại Washington, DC nhận định, đồng thời chỉ ra những thông tin mâu thuẫn từ phía Mỹ.

"Ông Trump nói rằng việc phong tỏa sẽ nhắm vào bất kỳ tàu nào cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Nhưng CENTCOM lại nói rằng chỉ nhắm vào các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran".

Giá dầu thô Mỹ đã tăng 8% lên 104,24 USD/thùng sau khi có thông tin về nguy cơ phong tỏa. Dầu Brent cũng tăng 7% lên 102,29 USD/thùng.

Iran trên thực tế đã kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống lại nước này vào ngày 28/2. Kể từ đó, lưu lượng tàu qua tuyến đường này đã giảm mạnh, gần như làm tê liệt khoảng 1/5 lượng vận chuyển dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới.

Iran vẫn tiếp tục điều tàu của mình qua eo biển, đồng thời cho phép một số tàu của các nước khác đi qua với số lượng hạn chế. Các quan chức Iran cũng đã thảo luận về việc thiết lập hệ thống thu phí sau khi xung đột kết thúc.

Trong tuyên bố phản hồi đe dọa phong tỏa của ông Trump, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết bất kỳ tàu quân sự nào tiếp cận sẽ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran (dự kiến có hiệu lực đến ngày 22/4) và sẽ bị xử lý nghiêm khắc.

Lệnh phong tỏa do Mỹ công bố dường như xuất phát từ việc các cuộc đàm phán tại thủ đô Islamabad của Pakistan thất bại, làm dấy lên lo ngại về việc giao tranh sẽ bùng phát trở lại.

Các quan chức Iran đổ lỗi cho phía Mỹ vì không đạt được thỏa thuận. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho rằng phía Mỹ đã thay đổi mục tiêu và cản trở tiến trình khi bản ghi nhớ đã “gần như hoàn tất.

Zohreh Kharazmi, Phó giáo sư tại Đại học Tehran, cho rằng Mỹ "không có vị thế để ra lệnh" cho người Iran cách hành xử hay "quyết định tàu nào được phép đi qua".

"Nếu cuộc phong tỏa này trở thành cuộc so sức giữa sức chịu đựng của Cộng hòa Hồi giáo và sức chịu đựng của thị trường toàn cầu, thì sẽ không mất nhiều thời gian để thấy bên nào thất bại", bà Kharazmi nói, đồng thời khẳng định Iran "đã sẵn sàng cho một cuộc chiến kéo dài".

"Về mặt kỹ thuật, họ (Mỹ) không thể kiểm soát tình hình. Với những chiến lược mang tính phô trương như trong phim Hollywood, họ không thể giành chiến thắng trên chiến trường này".

Bình An