Dầu khí đá phiến Mỹ

"Phép màu" đang gặp nguy hiểm

15:57 | 07/09/2019

|
“Phép màu” dầu khí đá phiến của Mỹ đang gặp nguy hiểm. Sản xuất dầu đá phiến đã khiến các nhà đầu tư thất vọng và các nhà sản xuất phải đối mặt với chi phí rất lớn vì những đặc thù của công nghệ khai thác. Nhiều công ty đã rời khỏi thị trường, đã phá sản hoặc sắp nộp đơn xin phá sản. 

Trong 10 năm qua, Mỹ đã tăng gấp đôi sản lượng dầu, giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, nhật báo Nga Nezavisimaya Gazeta cho biết. Phần lớn sự gia tăng dầu được cung cấp bởi sản xuất dầu đá phiến trong lưu vực Permian ở Texas và New Mexico. Nhưng gần đây, các phương tiện truyền thông Mỹ đưa tin rằng, dầu đá phiến đang gây ra làn sóng lo ngại.

phep mau dang gap nguy hiem
Phản đối sản xuất dầu đá phiến ở Mỹ

Tạp chí Phố Wall đã thu hút sự chú ý đến một mâu thuẫn nghiêm trọng trong các báo cáo của Công ty Concho Resources phụ trách việc khoan dầu trong lưu vực Permian. Theo báo cáo, mặc dù sản lượng dầu và khí đốt tăng hơn 40%, công ty lại thông báo giảm 22% doanh thu và 25% lợi nhuận trong quý II/2019. Khoản lỗ ròng trong nửa đầu năm 2019 lên tới 792 triệu USD. Công ty cũng thông báo trong quý II/2019, số lượng giếng khoan hoạt động đã giảm từ 26 xuống 18, trong khi hồi đầu năm là 33 giếng.

Trường hợp của Concho Resources không phải là cá biệt. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, toàn bộ hoạt động khoan các giếng mới trong lĩnh vực dầu mỏ của Mỹ tiếp tục giảm. Theo báo cáo mới nhất từ công ty dịch vụ dầu khí lớn thứ ba thế giới, Baker Hughes, không chỉ xu hướng thu hẹp đang tiếp tục, mà tốc độ giảm cũng đã vượt quá mong đợi. Baker Hughes tuyên bố: Tại Mỹ, trong tuần kể từ ngày 30-8-2019, số giếng khoan đã giảm 12 giếng, xuống còn 742 giếng, trong khi các chuyên gia dự đoán chỉ giảm 5 giếng.

Cuộc cách mạng dầu đá phiến

Chủ yếu nhờ vào dầu đá phiến mà sản lượng dầu của Mỹ đã đạt kỷ lục 11,5 triệu thùng/ngày. Nhưng sự bùng nổ dầu đá phiến cũng có mặt trái của nó: Để duy trì sản lượng cao, các nhà khai thác phải khoan ngày càng nhiều giếng, đòi hỏi chi phí rất lớn.

Trong 10 năm qua, 40 đại diện hàng đầu của ngành dầu mỏ Mỹ đã chi vượt gần 200 tỉ USD so với số tiền họ kiếm được, trong khi các công ty mất gần 80% giá trị thị trường.

Ngành công nghiệp dầu đá phiến Mỹ đang phải đối mặt với tình trạng thiếu tiền nghiêm trọng. Năm 2018, lượng tiền đầu tư vào lĩnh vực này giảm gần 1/2 so với năm 2017. Đến cuối năm 2018, hầu hết các công ty đã phải giảm ngân sách hàng tỉ USD vì tình trạng giảm đầu tư.

Ngành công nghiệp dầu đá phiến Mỹ đang phải đối mặt với tình trạng thiếu tiền nghiêm trọng. Năm 2018, lượng tiền đầu tư vào lĩnh vực này giảm gần 1/2 so với năm 2017. Đến cuối năm 2018, hầu hết các công ty đã phải giảm ngân sách hàng tỉ USD vì tình trạng giảm đầu tư.

Nhu cầu dầu toàn cầu tăng khoảng 1,2%/năm, trong khi sản lượng “vàng đen” của Mỹ, theo các nhà phân tích, đã tăng gần 12% (từ 10,9-12,4 triệu thùng/ngày). Với mức tăng 7,5% dự kiến vào năm 2020, sản lượng dầu của Mỹ sẽ lên tới 13,4 triệu thùng/ngày.

Điều đó đặc biệt quan trọng đối với các công ty dầu đá phiến nhỏ vì các giếng đang cạn kiệt nhanh chóng, cần phải liên tục khoan giếng mới để duy trì sản xuất và lợi nhuận, nhưng lại cần nguồn vốn đầu tư lớn. Hiện tại, doanh thu từ việc bán 1/4 dầu đá phiến sản xuất tại Mỹ được sử dụng để trả nợ cho các khoản đầu tư khoan giếng mới.

Nên biết rằng, theo đại diện của các công ty dầu đá phiến, giá mỗi thùng dầu phải duy trì ở mức 60 USD thì mới có lãi.

Các chuyên gia của Nga giải thích với nhật báo Nezavisimaya Gazeta: Các khoản lỗ của nhà đầu tư chủ yếu được ngân sách nhà nước bù đắp, vì sự gia tăng sản xuất dầu là một dự án chính trị lớn của Mỹ.

Rustam Tankaev, Tổng giám đốc TEK-Terminal, giải thích: Việc sản xuất dầu đá phiến được tài trợ ngay từ đầu bởi Chính phủ Mỹ. Mỹ từ lâu đã lo ngại về sự độc lập năng lượng của mình, vì vậy ngay từ đầu, chính phủ đã thúc đẩy sản xuất dầu đá phiến bằng mọi cách. Đặc biệt, Chính phủ Mỹ gián tiếp bảo lãnh, thông qua các ngân hàng thương mại, các khoản vay ưu đãi cho các dự án sản xuất.

Ông Tankaev nói thêm, trên thực tế, Mỹ không sản xuất 11,5 triệu thùng dầu/ngày như báo cáo. Việc sản xuất dầu đá phiến không tăng nhiều, chỉ lên tới khoảng 5,5 triệu thùng/ngày. Người Mỹ gộp sản lượng dầu thô với các số liệu thống kê chung về việc sản xuất các loại nhiên liệu lỏng và các chất tương tự diesel từ dầu hạt cải, không liên quan gì đến dầu. Lĩnh vực này đang phát triển tại Mỹ, thậm chí còn nhiều hơn dầu thô với 6 triệu thùng/ngày.

Các công ty dầu đá phiến đang rất mạo hiểm. Mặc dù khởi đầu tốt khi giá dầu hơn 100 USD/thùng, nhưng khi giá rớt như hiện nay, các công ty có thể phá sản. Sự nguy hiểm đã đạt đến đỉnh điểm vào năm 2015 - đầu năm 2016, khi giá dầu giảm xuống dưới mốc 30 USD/thùng. Tuy nhiên, ngành công nghiệp dầu đá phiến đã không sụp đổ. Nhiều công ty đã mất tiền, nhưng họ có thể vay lại với hy vọng lấy lại vị thế, do đó sản xuất tăng lên. Năm 2017, sản xuất dầu phi truyền thống chiếm hơn một nửa tổng sản lượng dầu của Mỹ. Các nhà sản xuất dầu đá phiến đã được cứu bởi khả năng lớn của hệ thống tài chính Mỹ trong việc tái cấp vốn cho các công ty, cũng như nhờ quyết định hạn chế sản lượng dầu của Nga và OPEC.

Ngày nay, giá dầu đã lên tới 60 USD/thùng, đừng mong đợi sự sụp đổ của dầu đá phiến Mỹ. Song những rủi ro rất có thể xảy ra với các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ trong trường hợp những nước tham gia trong liên minh OPEC+ từ bỏ việc cắt giảm sản lượng và cuộc chiến giá cả trên thế giới sẽ tái diễn trong lĩnh vực dầu mỏ, nghĩa là giá dầu có thể suy giảm bằng mức của năm 2015. Trong kịch bản này, ngay cả tiến bộ công nghệ và chi phí sản xuất thấp hơn cũng sẽ không bảo đảm cho các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ tồn tại - Stanislav Mitrakhovitch, chuyên gia của Quỹ An ninh năng lượng quốc gia Nga, phân tích.

Nguy cơ thảm họa hạt nhân

Sau khi phân tích tình trạng của các nhà máy điện hạt nhân ở Mỹ, các nhà khoa học thuộc Khoa Chính sách kỹ thuật và chính sách công tại Đại học Carnegie-Mellon và Trường Chính trị và chiến lược toàn cầu San Diego đã kết luận: Ngành hạt nhân dân sự sắp trải qua một sự sụp đổ và một thảm họa trong ngành hạt nhân Mỹ có thể do cuộc cách mạng khí đá phiến gây ra.

Theo một báo cáo được công bố trong Kỷ yếu của Viện Hàn lâm khoa học quốc gia Mỹ (PNAS), cơ sở hạ tầng đang xuống cấp, các nhà máy điện hạt nhân đang đóng cửa nhanh chóng và sự kiểm soát đối với các cơ sở này là không đủ nghiêm ngặt.

Các nhà khoa học đã phân tích tình trạng của 99 lò phản ứng hạt nhân ở 30 bang được điều hành bởi 30 công ty năng lượng. Năm 2017, 2 lò phản ứng mới đang được xây dựng, nhưng 34 lò phản ứng đã hoàn toàn ngừng hoạt động vì tuổi thọ sắp kết thúc.

Trong hơn 3 thập niên, khoảng 20% sản lượng điện của Mỹ đến từ các lò phản ứng nước nhẹ. Các cơ sở này đã lỗi thời và chi phí bảo trì hoặc hiện đại hóa khiến năng lượng hạt nhân giảm sức cạnh tranh. Trong khi đó chính quyền Tổng thống Trump lại đang hỗ trợ mạnh cho các công ty khai thác than và dầu khí đá phiến.

Cuộc cách mạng khí đá phiến của Mỹ có thể gây ra sự sụt giảm mạnh về số lượng các nhà máy điện hạt nhân hoạt động tại Mỹ trong những năm tới, theo các nhà khoa học. Hiện tại, Mỹ đang ở ngã ba đường: Hoặc phải từ bỏ hoàn toàn năng lượng hạt nhân, hoặc áp dụng thế hệ lò phản ứng thu nhỏ và có hiệu suất cao hơn. Tuy nhiên, các nhà khoa học không chắc chắn rằng năng lượng hạt nhân có thể cạnh tranh hiệu quả trên thị trường điện trong tương lai.

S.Phương