Cú đánh mạnh vào dầu đá phiến Mỹ

19:33 | 21/03/2020

|
Giá dầu thô chạm đáy sẽ là một cú đánh mạnh vào dầu đá phiến ở Mỹ. Đang mắc nợ quá nhiều, các công ty khai thác dầu khí đá phiến Mỹ rất có thể sẽ không thể đứng dậy nổi sau cú đánh đó.    

Ngày 9-3-2020, giá dầu WTI đã chạm đáy kể từ sau Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Giá dầu WTI đã giảm hơn 30%, còn 27 USD/thùng. Nguyên nhân: Arập Xêút đơn phương quyết định hạ giá “vàng đen” bán cho khách hàng sau thất bại trong cuộc đàm phán với Nga vào cuối tuần trước, đồng thời thông báo tăng mạnh sản lượng trong khi thị trường đang dư thừa do nhu cầu giảm vì dịch Covid-19.

cu danh manh vao dau da phien my
Một cơ sở sản xuất dầu đá phiến ở Mỹ

Nga đã từ chối giảm sản lượng dầu thô theo đề nghị của Arập Xêút vì không muốn nhượng bộ Mỹ trên thị trường dầu mỏ do dầu đá phiến của Mỹ đang ngập tràn thị trường thế giới. Chris Weafer - nhà sáng lập Công ty tư vấn Marco Avisory - cho rằng, tất cả các nước sản xuất dầu hợp tác hình thành OPEC+ đều “tức giận” vì Mỹ từ chối tham gia giảm sản xuất và thực tế, ngành công nghiệp dầu khí Mỹ hưởng lợi chính từ các cơ chế hỗ trợ giá.

Vì vậy, mặc dù không thể nói rằng những nỗ lực phối hợp của Moscow và Riyadh nhằm gây áp lực lên dầu đá phiến của Mỹ, nhưng các nước trong tổ chức OPEC và Nga đều sẽ “nhẹ nhõm” nếu cuộc chiến giá dầu tác động đến Mỹ, chuyên gia Weafer nói.

Bjarne Schieldrop - nhà phân tích của SEB - cho biết, giá dầu giảm sẽ ảnh hưởng đến tất cả mọi người, nhưng cuối cùng chính các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ sẽ phải lùi bước và cắt giảm sản lượng. Sự cắt giảm này không chỉ có Nga hoặc chỉ Arập Xêút mới phải thực hiện.

Các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ đã tận dụng tối đa các kỹ thuật bẻ gãy thủy lực mới và khoan ngang để tăng số lượng các giếng khoan ở Texas, New Mexico, Bắc Dakota hoặc ở Pennsylvania trong 10 năm qua. Andrew Lebow - chuyên gia thị trường năng lượng của Nhóm Commoditiy Research Group - dự đoán: Lĩnh vực khai thác dầu khí đá phiến của Mỹ sẽ không biến mất sau đợt giá dầu sụt giảm mạnh này, nhưng điều chắc chắn là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này đang bước vào một giai đoạn khó khăn. Nếu giá dầu vào khoảng 30 USD/thùng, một số công ty có nguy cơ bị phá sản.

Lĩnh vực khai thác dầu khí đá phiến của Mỹ sẽ không biến mất sau đợt giá dầu sụt giảm mạnh này, nhưng điều chắc chắn là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này đang bước vào một giai đoạn khó khăn. Nếu giá dầu vào khoảng 30 USD/thùng, một số công ty có nguy cơ bị phá sản.

Các công ty dầu khí lớn, mặc dù đầu tư muộn vào khai thác dầu đá phiến nhưng rất phát triển gần đây và có thể kháng cự lại cơn khủng hoảng này. Vào 16 giờ (giờ GMT) ngày 9-3-2020, giá cổ phiếu của các công ty lớn như ExxonMobil, Chevron và ConocoPhillips trên thị trường chứng khoản New York lần lượt giảm 8%, 13% và 23%. Trong khi đó, giá cổ phiếu của các công ty Mỹ nhỏ hơn chuyên về dầu đá phiến như Chesapeake Energy (giảm 19%) và Whiting Oil (giảm 33%), cũng bị ảnh hưởng nặng nề.

Sự bùng nổ dầu đá phiến cho phép Mỹ trở thành quốc gia sản xuất “vàng đen” hàng đầu thế giới trước Nga và Arập Xêút. Sự gia tăng nhanh chóng này cũng cần có hàng tỉ USD từ các nhà đầu tư và sự hỗ trợ hào phóng của các ngân hàng với lãi suất thấp.

Theo báo cáo của Moody vào giữa tháng 2-2020, các công ty thăm dò và khai thác dầu khí ở Mỹ và Canada mắc nợ khoảng 86 tỉ USD, phải thanh toán từ năm 2020 đến năm 2024. Trong đó, 62% khoản nợ này được xem là đầu cơ. Chuyên gia Lebow cho biết: “Chắc chắn sẽ phải có rất nhiều cuộc đối thoại nảy lửa giữa các nhà sản xuất và ngân hàng. Đa phần các cuộc đàm phán về khả năng gia hạn nợ”.

Theo ông Lebow, thật khó để thiết lập một mức giá trung bình mà dưới mức giá đó, việc khai thác 1 thùng dầu sẽ không có lãi nữa vì mỗi công ty hoạt động khác nhau. Nhưng rõ ràng, công ty càng lớn thì ngưỡng này càng thấp vì công ty lớn sẽ tiếp cận các khoản vay tín dụng với lãi suất thấp hơn và có thể tiết kiệm ở quy mô lớn.

Bên cạnh đó, giá 1 thùng dầu cũng phụ thuộc vào vị trí các giếng khoan, theo các nhà phân tích của JPMorgan Chase. Theo tính toán của họ, giá 1 thùng dầu khoảng 45 USD trong lưu vực Midland ở Texas, khoảng 55 USD trong lưu vực Delwar. Nếu giá 1 thùng dưới 45 USD có thể kìm hãm mức tăng trưởng sản xuất. Không giống như những gì xảy ra trong các giai đoạn giá dầu thấp trước đây, chẳng hạn như khi 1 thùng dầu có giá dưới 30 USD vào đầu năm 2016, lần này các công ty có lẽ sẽ sử dụng lượng tiền mặt có sẵn để trả cho các cổ đông thay vì duy trì mức độ đầu tư để giữ sản lượng.

Năm 2016, nhu cầu dầu trên thị trường có vẻ rất ổn định và chắn chắn, không sụt giảm mạnh như năm 2020 do dịch Covid-19 gây ra và khi ấy, biên độ tăng trưởng còn cao. Khi giá dầu giảm trở lại vào năm 2018, các công ty dầu mỏ đã phản ứng bằng các biện pháp tiết kiệm mạnh mẽ để giải quyết các mối quan tâm của nhà đầu tư. Tình hình tài chính của các công ty sản xuất dầu mỏ hiện tại bấp bênh hơn. Theo ông Andy Lipow - Chủ tịch Lipow Oil Associates - không nên quên tình trạng “ngàn cân treo sợi tóc” của tất cả các công ty thầu phụ hoặc dịch vụ liên quan đến lĩnh vực này vì quy mô của họ thường rất nhỏ.

Các chuyên gia cho biết, Nga nên rút khỏi thỏa thuận OPEC+ càng sớm càng tốt, trước khi Mỹ trở thành nước xuất khẩu dầu thô ròng bởi lúc đó thỏa thuận sẽ không còn ý nghĩa. Kể từ khi tham gia thỏa thuận OPEC+, Nga đã được hưởng lợi từ việc giá dầu tăng tổng cộng khoảng 100 tỉ USD. Nếu như năm 2016, thâm hụt ngân sách Nga lên tới 3,5% GDP, thì năm 2019 đã mang lại thặng dư ước tính 3,1% GDP. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế Nga đang chậm lại, một phần do ảnh hưởng từ các lệnh trừng phạt từ Mỹ và EU.

Các chuyên gia chỉ ra những lý do Nga nên rút khỏi thỏa thuận OPEC+.

Thứ nhất, việc rút khỏi thỏa thuận sẽ xóa bỏ rào cản hạn chế sản lượng đối các mỏ mới của Rosneft được đưa vào vận hành như: Suzunskoye, Russkoye, Zapadno-Erginskoye, Yurubcheno-Tokhomskoye; của Gazprom như: Neft-Kuyumbinskoye, Đông Messoyaskoe.

Thứ hai, ngay cả khi giá dầu giảm, ngân sách Nga sẽ vẫn ổn định bởi được dự toán với mức giá dầu là 42,4 USD/thùng. Không phải tự nhiên lần cuối thỏa thuận OPEC+ chỉ được gia hạn thêm 3 tháng (đến tháng 3-2020). Nga đã chuẩn bị cho việc rút khỏi thỏa thuận, thay vì trì hoãn đến khi Mỹ trở thành nước xuất khẩu dầu ròng.

Ngày 15-3-2020, Chủ tịch Gazprom Neft, ông Alexandre Dioukov, cho rằng giá dầu thô giảm mạnh sẽ giúp làm sạch thị trường và giúp thị trường phát triển bền vững. Giá dầu thấp có thể không tốt cho thị trường, nhưng mặt khác, nó sẽ làm sạch thị trường, loại bỏ các dự án chi phí cao và qua đó bảo đảm sự phát triển bền vững của thị trường dầu khí.

Vấn đề đáng quan tâm nhất hiện nay là khi giá dầu giảm, quốc gia hoặc công ty nào trường vốn sẽ trụ được lâu hơn và có khả năng giữ được thị phần. Theo ông Dioukov, ngành năng lượng Nga đã được chuẩn bị tốt để thoát khỏi cuộc khủng hoảng hiện nay mà không bị thiệt hại nhiều, ngay cả khi tình trạng giá dầu thấp kéo dài. Chi phí sản xuất và mức nợ thấp của các công ty dầu khí Nga cũng như khả năng chống cự tình trạng giá thấp là những yếu tố có thể khuyến khích tăng sản xuất.

Theo Bộ Tài chính Nga, ở cấp độ nhà nước, Nga bảo đảm rằng, sau nhiều năm “thắt lưng buộc bụng” về ngân sách, ngân quỹ nhà nước đã được dự trù trong trường hợp giá dầu giảm và có thể hỗ trợ ngay cả khi giá dầu giảm kéo dài. Ngân quỹ nhà nước Nga đã tích lũy 150 tỉ USD sẽ giúp kinh tế Nga trụ vững 6-10 năm nếu giá dầu giảm xuống còn 25-30 USD/thùng.

S.Phương