Bất ổn ở vùng Vịnh có tác động đến thị trường dầu khí?

15:07 | 08/06/2017

|
Việc một số nước Arập cắt đứt quan hệ với Qatar làm bùng nổ căng thẳng ở khu vực Trung Đông, đang khiến rất nhiều người lo ngại về khả năng xung đột chính trị - ngoại giao ở vùng Vịnh này sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng giá dầu mới, tác động tiêu cực đến thị trường khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và làm đổ bể thỏa thuận cắt giảm sản lượng của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Vậy tình hình liệu có bi đát đến như vậy không?
bat on o vung vinh co tac dong den thi truong dau khi
Tàu mang quốc kỳ Qatar giờ đã bị cấm ghé các cảng của Arập Xêút, UAE, Bahrain

Giá nhiên liệu ngoài Trung Đông có thể sẽ tăng

Qatar là một thành viên của OPEC - với sản lượng khoảng 600.000 thùng dầu thô/ngày, đồng thời là nước xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới. Ngay sau khi tuyên bố cắt đứt quan hệ với Doha, Arập Xêút cho biết, họ đã đóng cửa tất cả đường bộ, đường biển và đường bay tới Qatar.

Theo ghi nhận từ truyền thông quốc tế, các nhà chức trách ở các cảng tại Arập Xêút, Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE) và Bahrain cũng cấm các tàu cắm cờ Qatar, hoặc thuộc sở hữu của quốc gia này ghé cảng của họ.

Chẳng hạn, trong thông báo hôm 5/6, Cảng Fujairah ở UAE cho biết, “các tàu cắm cờ Qatar, hoặc các tàu đến, hoặc đi từ các cảng của Qatar không được phép dừng tại cảng Fujairah hay Bến đậu tàu ngoài khơi Fujairah (Fujairah Offshore Anchorage) bất kể tính chất chuyến ghé cảng của chúng”.

Theo Bộ Giao thông Vận tải Bahrain, các cảng của nước này cũng cấm các phương tiện giao thông trên biển đến hoặc đi từ Qatar lui tới.

Diễn biến này đã làm cho việc bốc tải các chuyến hàng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ ở vùng Vịnh trở nên phức tạp hơn, đồng thời khiến các nhà nhập khẩu dầu mỏ lớn phải thay đổi kế hoạch xếp hàng.

Một số nguồn tin công nghiệp của Platts - nhà cung cấp thông tin và giá chuẩn hàng đầu cho các thị trường hàng hóa và năng lượng còn tiết lộ, một trong những nhập khẩu dầu lớn nhất đã thay đổi kế hoạch xếp hàng cho các tàu chở dầu cỡ rất lớn (VLCC) qua đêm để tránh các rắc rối tiềm năng có thể phát sinh do xung đột giữa các nước Arập nói trên và Qatar.

Theo nhận định của một chuyên gia được Platts trích dẫn thì mặc dù việc mua bán dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar sẽ không bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưng các hạn chế nói trên đối với các tàu của Qatar khiến người mua phải thay đổi kế hoạch qua đêm. Và điều này có thể làm tăng giá nhiên liệu bên ngoài khu vực Trung Đông.

Thỏa thuận OPEC không bị ảnh hưởng

Trong số 9 nước đang cắt đứt quan hệ với Qatar - một thành viên của OPEC, có đến 3 nước cũng là thành viên của tổ chức này, bao gồm: Arập Xêút, UAE và Libya. Điều khiến người ta phải lo ngại là sự chia rẽ trong nội bộ OPEC này có thể dẫn tới sự đổ bể của thỏa thuận cắt giảm sản lượng của cả nhóm - vốn mới được gia hạn đến hết tháng 3-2018.

Tuy nhiên, giới phân tích lại không nghĩ như vậy mà thiên về nhận định: Đây chẳng qua chỉ là một “vụ tranh cãi trong nhà” mới nhất của OPEC, sẽ không làm ảnh hưởng đến công việc thường lệ, cũng như các thỏa thuận mang tính ràng buộc của nhóm.

Abdulsamad al-Awadhi, một nhà phân tích tại London, từng là đại diện của Kuwait tại OPEC từ năm 1980 đến 2001 cho biết: “Đây không phải là lần đầu tiên xảy ra rạn nứt chính trị giữa các nước thành viên OPEC và đây cũng sẽ không phải lần cuối cùng”.

Theo ông al-Awadhi, “OPEC đã trải qua nhiều cuộc xung đột về chính trị và quân sự giữa các thành viên và điều này chưa bao giờ có tác động đến tiến độ công việc, cũng như các thỏa thuận, hiệp ước có tính ràng buộc của nhóm”.

Thực tế cho thấy, trong suốt lịch sử 57 năm của OPEC, mặc dù giữa các thành viên trong nhóm từng xảy ra tranh chấp chính trị, thậm chí là chiến tranh nhưng lợi ích kinh tế chung của họ, hay nói cách khác là các chính sách về sản lượng dầu mỏ của họ vẫn được thực hiện.

Bằng chứng là, OPEC đã từng trải qua những thời khắc khó khăn khi chứng kiến cuộc xung đột cay đắng giữa Iran và Iraq trong những năm 80 của thế kỷ trước và cuộc can thiệp quân sự của Iraq dưới thời Tổng thống Saddam Hussein vào Kuwait năm 1990.

Nhưng như những gì chúng ta đã biết, không có thành viên nào bị khai trừ khỏi nhóm và những chính sách dầu mỏ vẫn được thực hiện như bình thường. Hay gần đây nhất, sự thù địch mang tính truyền kiếp giữa Arập Xêút và Iran cũng không cản được OPEC đạt được thỏa thuận cắt giảm sản lượng lịch sử hồi cuối năm ngoái.

Ngay cả ông Vladimir Voronkov - đặc phái viên tại các tổ chức quốc tế ở Vienna của Nga - nước đang hợp tác với OPEC trong việc cắt giảm nguồn cung dầu cũng không thấy căng thẳng ở vùng Vịnh có bất cứ tác động nào với thỏa thuận nói trên.

John Sfakianakis, Giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu vùng Vịnh (trụ sở tại Riyadh) cũng nhận định rằng: Không có dấu hiệu nào cho thấy thỏa thuận của OPEC và các nước ngoài OPEC sẽ bị gián đoạn vì xung đột chính trị - ngoại giao mới ở vùng Vịnh.

Sở dĩ như vậy vì theo ông Sfakianakis, thỏa thuận của OPEC cần được duy trì không chỉ vì lợi ích năng lượng của các quốc gia trong Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC) (mà cả Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Arập Xêút và Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất là thành viên), mà còn vì lợi ích quốc gia của Nga, vì tất cả đều cần giá dầu cao hơn và thị trường ổn định”.

Linh Phương